भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूहले
मधुशर्करा सुरुच्या (च) मधुराल्पकषायका .
शिशिरा वातला बल्या चाध्मानगुरुपुष्टिदा ॥ ^१श्वेतवेल्लः ।
सोऽन्यश्च कटुनिष्पावः पचूरश्च नदीभवः ।
नदीनिष्पावकस्तिक्तः कटुकोऽस्रमदो गुरुः ॥
वातलः कफदो रूक्षः कषायो विषदोषनुत् ॥ ^२नदीजः ।
इति बल्यगुणाः ।
अथ मकुष्ठाः ।
^३पारिजाते —
मकुष्ठकः कषायस्स्थान्मधुरो रक्तपित्तजित् ॥
ज्वरदाहकरः पथ्यो रुचिकृत्सर्वदोषनुत् ।
‘मकुष्ठाः कृमिकारिणः’ इति वाग्भटः !
मठ ।
अथ तिलाः ।
उष्णस्त्वल्^४पो हिमस्पर्शः केश्यो बल्यस्तिलो गुरुः ।
अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाग्निकफपित्तकृत् ॥
स्वादुः कषायतिक्तश्च हृद्यश्शोफव्रणापहः ।
शुक्लस्तिलः श्लेष्मपित्तबलवर्णकरो गुरुः ।
कृष्णस्तिलः प्रमेहार्शश्शोफघ्नो दन्तदार्ढ्यकृत् ॥
१. P1. P2. T1. T2. Bh. omit श्वेतवेल्लः ।
२. P1. P2. T1. T2. Bh. omit नदीजः ।
३. P1. P2. T1. T2. Bh. omit पारिजाते —
४. P1. P2. स्तन्व्यो ।
J1. adds after this : तिलाः ।