भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

२२४ भोजनकुतूहले
स्वादुः सुशीतो मधुरश्च पाके-
ऽप्यरोचकं हन्ति च जातिकोषः ।
ताम्बूलयोग्यं ऋतुजं च तज्ज्ञाः
मासत्रयादूर्ध्वमुदाहरन्ति ॥
मासे व्यतीते तु भवन्ति चूर्णा-
न्यतीव हृद्यानि मनोहराणि ।
... ... ... ... ... ... (?)
तीक्ष्णोष्णः परिणामशीतलतरः कण्डूप्रमेहापहो
नानास्थानजलाधिकक्रिमिहरस्त्वग्दह'पाकं जयेत् ।
श्लेष्मघ्नश्च गलग्रहापहरणः संसुप्तजिह्वाशमित्
कर्पूरः खलु दिव्यसौरभगुणः पोताश्रयः स्फाटिकः ॥
गलग्रहे सुप्तजिह्वे लालास्रावे जलाधिके ।
श्लेष्ममेहक्रिमीन् हन्ति कर्पूरश्चायुषः परः ॥
कर्पूरः कफसम्भेदी तीक्ष्णोष्णः शीतलः परः ।
प्रमेहत्वग्विदाहघ्नो लक्ष्मीसौभाग्यवर्धनः ॥
इति सुषेणोक्तस्ताम्बूलविधिः ।
अथानुलेपनम् ।
तत्र चन्दनगुणाः-
चन्दनं रक्तपित्तघ्नं दाहमूर्च्छातित्सारनुत् ।
शीतलं श्लेष्मलं हृद्यं किञ्चिद्वातप्रकोपनम् ॥
कृष्णागरोः
शीतः पित्तविनाशनः सुमधुरः किञ्चित् सतिक्तस्तथा
कण्डूशोफविषापहः क्रिमिहरः सौभाग्यकान्तिप्रदः ।
सौगन्ध्यं कुरुते किमप्यभिनवं गात्रेषु पुष्टिप्रदः
सन्तोषं विदधाति चेतसि परं स्निग्धश्च कृष्णागरुः ॥
१. J., adds कस्तूर्यादिगुणाः पूर्वमेवोक्ताः before अथ and etc.