भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूह[लम्]
¹ हेद्दाला मधुरा वृष्या वाजिनां पुष्टिकारकाः ।
वातप्रकोपना बल्याः पिच्छला नाग्निदीपनाः ॥
सजगुरे
इति शूकधान्यप्रकरणम् ।
अथ शिम्बीधान्यम् ।
वाग्भटः —
मुद्गाढकीमसूरादि शिम्बीधान्यं विबन्धकृत् ।
कषायं स्वादु सङ्ग्राहि कटुपाकं हिमं लघु ॥
मेदश्लेष्मास्रपित्तेषु हितं लेपोपसेकयोः ।
निघण्टौ —
धान्यानां कञ्चुकं शिम्बी बीजगुप्तिश्च सा भवेत् ।
तद्गुप्तानि तु धान्यानि शिम्बीधान्यानि चक्षते ॥
मुद्गास्तत्र वरास्वादुकषायाः कटुपाकिनः ।
ग्राहिणोऽल्पबला रूक्षा रोचना लघवो हिमाः ॥
मेहास्रपित्तश्लेष्मघ्ना बल्या दृष्टिप्रसाधनाः ।
² तत्र निघण्टौ —
कृष्णमुद्गस्त्रिदोषघ्नो मधुरो वातनाशनः ॥
लघुश्च दीपनः पथ्यो बलवीर्याङ्गपुष्टिदः ।
हरिन्मुद्गः कषायश्च मधुरः कफपित्तनुत् ॥
१. P₁. हूराला
२. J₁. The Revisor adds in the margin —
दृष्टिप्रसादना मुद्गाः स्निग्धा मारुतघातकाः ।
हरिताः सृष्टविण्मूत्रप्रधाना मध्यजातिषु ॥