सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

Bhojanakutuhala of Raghunatha Navahasta

रघुनाथ नवहस्त (सम्पादक: सूरनाड कुंजन पिल्लै) द्वारा

DevanagariSanskritpublished358 पृष्ठ

पृष्ठ 224, कुल 358 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 224

प्रथमपरिच्छेदः । २१३
बिल्वार्जुनौ चैव विकङ्कतोऽथ
सकेसराः शम्बरमर्जवञ्जुलाः ।
सपामसार्काश्च शमीकदम्बाः
तथाग्निनिम्बौ मधुकद्रुमश्च ॥*
अमी नक्षत्रदैवत्या वृक्षाः स्युः सप्तविंशतिः ।
अश्विन्यादिक्रमादेषामेषा नक्षत्रपद्धतिः ॥
यस्त्वेतेषामात्मजन्मर्क्षभाजां
मर्त्यः कुर्याद् भेषजादीन् मदान्धः ।
तस्यायुष्यं श्रीः कलत्रं च पुत्रा
नश्यन्त्येषां वर्धते वर्धनाद्यैः ॥
इत्युक्ताः । आदिशब्दः छेदनभक्षणादिसङ्ग्रहार्थः ।
भोजनकालश्च --
उद्गारशुद्धिरुत्साहो वेगोत्सर्गो यथोचितः ।
लघुता क्षुत्पिपासा च यदा कालः स भोजने ॥
तच्चैकान्ते कर्तव्यम् ।
आहारं तु रहः कुर्यान् नीहारमपि सर्वदा ।
द्वाभ्यां लक्ष्म्युपेतः स्यात् प्रकाशे ह्रियते श्रिया ॥
नीहारो मलमूत्रोत्सर्गः ।
१. Bh. omits this line and insted of this reads टीका—

  • वका १ । आंवली २ । उंबर ३ । बांबूल ४ । पांढराखैर ५ । काळा खैर ६ ।
    बेडू ७ । अश्वत्थ ८ । पुन्नाग ९ । वट १० । पळस ११ । नांदकरुख १२ ।
    अगस्ता १३ । बेल १४ । अर्जुनवृक्ष १५ । बेकंकत १६ । अथवा कविठ १७ ।
    बकुल १८ । कोसंडी १९ । राळ २० । बेतस २१ । फणस २२ । रुई २३ ।
    शमी २४ । कदम्ब २५ । आंबा २५ । निम्ब २७ । मोहा ।
    २. P2. नीहारमपि ।