भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूहले
वाग्भटः -
पथ्या नान्दीमुखी शीता कषाया मधुरा लघुः ।
दीर्घसूक्ष्मो गोधूमो नान्दीमुखी ।
कांटेगहूं ।
भावप्रकाशे -
गोधूमस्सुमनोऽपि स्यात् त्रिविधस्स च कीर्तितः ।
महागोधूम इत्याख्यः पश्चाद्देशात्समागतः ॥
मधूली तु ततः किञ्चिदल्पा सा मध्यदेशजा ।
निःशूको दीर्घगोधूमः कश्चिन्नान्दीमुखाभिधः ॥
यत्तु 'कफशुक्रमदो बल्यः' इति ग्रन्थान्तरे कफकारित्वमुक्तं तन्नवीन-
विषयं ज्ञेयम् ।
अथ यवाः ।
रूक्षश्शीतो गुरुः स्वादुस्सरो विड्वातकृद्यवः ।
वृष्यस्स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफान् जयेत् ॥
पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान् ॥
निघण्टौ -
यवः कषायो मधुरस्तुशीतलः प्रमेहजित् पित्तकफापहारकः ।
अशूकमुण्डस्तु यवो बलप्रदो वृष्यश्च नॄणां बहुवीर्यपुष्टिदः ॥
'न्यूना यवादद्यनुयवः' इति वाग्भटः ।
जब ।
निघण्टौ -
शीतः कषायो मधुरश्च रूक्षो मेहः कृमिश्लेष्मविषापहश्च ।
पुष्टिं च वीर्यं च बलं च दत्ते पित्तापहो वेणुयवः प्रशस्तः ॥
वंशबीजः ।
[..] कषायमधुरा