भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः ।
पतङ्गः उष्णानिषन्नः । तपनीयोऽल्पशीतजन्यः । त्रिदोषहेति रक्तविशे-
षणम् । तदीषद्विगुणो महान् । तदनु कंलमः । नैषधकादय इति आदि
शब्देन चम्पकपत्रिकासाङ्ग्रहः) 'यवका' इत्यारभ्य 'निन्दिता' इत्यन्त
एको ग्रन्थः । शेषं स्पष्टम् । सुषेणः-
रुच्याः पाचनदीपना बलकरा वृष्यास्त्रिदोषापहा-
श्शुक्रश्लेष्मविवर्धना रुचिकराः सन्दीपनास्तर्पणाः ।
पथ्यास्सर्वगदे हिताः श्रमहराः क्षुत्तृट्श्रमध्वंसिनः
श्रेष्ठा व्रीहिषु पाष्टिकाः कलमका रक्ता महाशालयः ॥ इति ।
नीवाराणां व्रीहिवर्गे पाठमाह प्रयोगपारिजातः । वाग्भटस्तु
तृणधान्यवर्गे । तत्र पूर्वस्यावयवसाम्यमुत्तरस्य गुण साम्यं पाठहेतुः ।
गुणाश्च-
कषायमधुरो रूक्षो नीवारः कफपित्तहृत् ।
ग्राही लघुर्बलहरो मुनीनां देहधारकः ॥
देवसाळी ।
अथ गोधूमाः ।
वाग्भटः -
वृष्यश्शीतो गुरुः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा ।
सन्धानकारी मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः ॥
राजनिघण्टौ -
गोधूमः स्निग्धमधुरो वातघ्नः पित्तदाहकृत् ।
गुरुः श्लेष्मप्रदो बल्यो रुचिरो वीर्यवर्धनः ॥ इति ।
स्निग्धोऽन्यो लघुगोधूमो गुरुर्वृष्यः कफापहः ।
आमदोषकरो बल्यो मधुरो वीर्यपुष्टिदः ॥
सोनेगहूं
१. T2 omits पत ... ... ष्णमः
२. I₁ omits this verse.