भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

१९८ भोजनकुतूहल
भक्षयित्वा हरितकमिति । मूलकादि हरितकं भक्षयित्वा पय-
स्त्यजेदित्यर्थः ।
वाराहं साविषा नाद्याद् दध्ना पृषतकक्कुटौ ।
आपमांसानि पित्तेन माषसूपेन मूलकम् ॥
अविं कुसुमभशाकेन विसैस्सह विरुद्धकम् ।
माषसूपगुडक्षीरदध्यम्लैः लाकुचं फलम् ॥
फलं कदल्यास्तकेण दध्ना तालफलेन वा ।
कणोषणाम्यां मधुना काकमाची गुडेन वा ॥
सिद्धां वा मत्स्यपचने पचने नागरस्य वा ।
सिद्धाऽन्यत्र वा पात्रे कांस्ये ताम्रोषितां निशि ।
मत्स्यानिस्तलनस्नेहसाधिताः पिप्पलीस्त्यजेत् ।
कांस्ये दशाहमुषितं सर्पिष्पूर्वं त्वरुष्करैः ॥
भासो विरुध्यते शूल्यः कम्पिल्लुक्तक्रसाधितः ।
ऐकध्यं पायससुगक्रुसराः परिवर्जयेत् ॥
मधुसर्पिर्वसातैलपानीयानि द्विशस्त्रिशः ।
एकत्र वा समांशानि विरुध्यन्ते परस्परम् ॥
भिन्नांशे अपि मध्वाज्ये दिव्यवार्यनुपानतः ।
मधु पुष्करबीजं च मधुमैरेयशर्करम् ॥
मन्थानुपानः क्षैरयो हारिद्रः कटुतैलकान् ।
'मन्थः द्रवानुलोडितसक्तवः । क्षैरयः पायसः । हारिद्रः पीतवर्ण-
छत्राकः ।'
उपोदकातिसाराय तिलकल्केन साधिता ॥
उपोदका बसळा ।
१. J₁. T₁. Bh. omit मन्थ ... ... पीतवर्णछत्राकः ।
२. J₁. T₁. Bh. omit उपोदका बसळा ।