भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । १९७
प्राप्यान्नं सविषं त्वग्नेरेकावर्तः स्फुटत्यपि ।
शिखिकण्ठाभधूमार्चिरनार्चिर्व्यग्रगन्धवान् ॥
म्रियन्ते मक्षिकाः प्राश्य काकः क्षामस्वरो भवेत्
विक्रोशन्ति च दृष्ट्वैव शुकदात्यूहशारिकाः ॥
हंसः प्रस्खलति ग्लानिर्जीवञ्जीवस्य जायते ।
चकोरस्याक्षिवैराग्यं क्रौञ्चस्य स्यान्मदोदयः ॥
कपोतपरभृद्भृङ्गचक्रवाका जहात्यसून ।
उद्वेगं याति मार्जारः शकृन्मुञ्चति वानरः ॥
(हृष्टरो)मयूरस्तृष्ट्या मन्दतेजो भवेद्विपः ।
इत्थं विषं विबुद्ध्यान्नं त्यजेदेवं प्रयत्नतः ॥
यथा तेन विपद्येरन्नपि न क्षुद्रजन्तवः ।
स्पृष्टे तु कण्ठदाहौष्ठज्वरातिस्फोटसुप्रमः ॥
नखरोमच्युतिः शोफः सेकाद्या विषनाशनाः ।
विरुद्धमपि चाहारं विद्याद्गरविषोपमम् ॥
इति सविषान्नादिपरीक्षा ॥
अथ विरुद्धद्रव्यप्रकरणम् ।
आनूपमामिषं मापक्षौद्रक्षीरविरूढकैः ।
विरुध्यते सह बिसैर्मूलकेन गुडेन वा ॥
विशेषात् पयसा मत्स्या मत्स्येषु च चिलिचिमः ।
विरुद्धमम्लं पयसा सह सर्वं फलं तथा ॥
तद्वत्कुलत्थवरककङ्गुवल्लमकुकष्ठकाः ।
वरकः वनकोद्रवः ।
भक्षयित्वा हरितकं मूलकादि पयस्त्यजेत् ॥
१. J1. adds द्वि... — before प्राप्यान्नं & etc.
२. P2. विशोचन्ति, Bh. उत्क्रोशन्ति ।