भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः ।
अथ पात्रविशेषस्थितजलगुणाः ।
हेमपात्रे च सुस्वादु विपाके शीतलं लघु ।
त्रिदोषशमनं वीर्यबलमेधाकरं शुभम् ॥
त्रपुपात्रोदकं यच्च पिच्छलं मधुरं रसे ।
वीर्ये कफकरं वामिशकृन्मारुतवर्धनम् ॥
त्रपु कथिल ।
घोषपात्रे यदत्युष्णं विपाक कटुक गुरु ।
पित्तश्लेष्मप्रदं वृद्धे यथाकालानुरूपि च ॥
घोषं कांस्यम् ।
ताम्रपात्रस्थितं वारि सोष्णं स्वादु सकृत्कटु ।
पित्तानलप्रदं वृद्धे सकृन्मारुतनाशनम् ॥
सकृत् सद्यः ।
रीतिपात्रस्थितं तोयं कटु श्लेष्मविनाशनम् ।
पित्तलं सकृदुष्णं च मेहमेदोविवर्धनम् ॥
रीति पित्तल ।
लोहपात्रस्थितं वारि पानमत्यन्तरुचितम् ।
रक्तपित्तहरं कण्द्यत्रिदोषशमनं परम् ॥
भाजने मृन्मये तप्तं मलानां क्षालने हितम् ।
धातुसाम्यकरं वीर्यबलौजःपरिवर्धनम् ॥
इति पात्रविशेषेण तोयगुणाः ।
इति जलप्रकरणम् ॥
१. J₁. T₁. शीतलं मधु ।
२. J₁. T₁. omit त्रपु कथिल ।
३. J₁. T₁. omit घोषं कांस्यम् ।
४. J₁. T₁. omit सकृत् सद्यः ।
५. J₁. T₁. omit रीति पित्तल ।