भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । २९१
व्यङ्गवलीपलितघ्नं पीनसवैस्वर्यहारि तिमिरघ्नम्
रजनीक्षयेऽम्बु पीतं रसायनं दृष्टिजननं च ॥
पिबेद्घटसहस्राणि यावन्नास्तमितो रविः ।
अस्तं गते दिनानाथे बिन्दुरेको घटायते ॥
अजीर्णे चौषधं वारि जीर्णे वारि बलप्रदम् ।
भोजने चामृतं वारि रात्रौ वारि विषोपमम् ॥
विण्मूत्राण्डनीलिकाविषहतं तप्तं घनं फेनिलं
दन्तग्राह्यमनुत्तमं सलवणैः शैवालकैः संवृतम् ।
जन्तुव्रातविमिश्रितं गुरुतरं पर्णोरुपङ्काविलं
चन्द्रार्कांशुतिरोहितं च न पिबेन्नीरं जडं दोषलम् ॥
पार्श्वशूले प्रतिश्याये वातदोषे नवज्वरे ।
हिक्काध्मानादिदोषेषु शीताम्बु परिवर्जयेत् ॥
धातुक्षये रक्तविकारदोषे
वान्त्यां प्रमेहे विषविङ्ग्रहेषु ।
जीर्णज्वरे शौण्डिकसन्निपाते
जलं प्रशस्तं शृतशीतलं तत् ॥
१. Bh. adds निशीथोऽत्र निशान्धकारः ।
पातव्यं नासया नीरं प्रसृतित्रयमात्रया ॥
before व्यङ्गवली and etc.
२. Bh. adds स्नेहैः पीते क्षुदावाध्माने स्तिमितोदरे १ ।
हिक्कायां कफवातोत्थे व्याधौ तद्वारि वारयेत् ॥
and omits पिबेत् ... ... ... इति जलप्रकरणम् on l. 16 p. 195.
१. J_1. The revisor adds in the margin —
आमं जलं जीर्यति याममात्रात्तदर्थमात्राच्छृतशीतवारि ।
तदर्थमात्रादितरेतराम्बु त्रिधेति चोक्तो जलजीर्णकालः ॥
दीपनं पाचनं कट्वं लघूष्णं बस्तिशोधनम् ।
हिक्काध्मानानिलश्लेष्मसद्यःशुद्धौ नवज्वरे ॥
कासामपीनसश्वासपार्श्वरुक्षु न शस्यते ।
उष्णोदकगुणाः ।