भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः ।
वातघ्नी सारिका रुच्या दाहपित्तास्रदायिनी ।
गुडगडा
सितखण्डोऽतिमधुरश्चक्षुष्येच्छादिनाशनः ।
कुष्ठव्रणकफश्वासहिक्कापित्तास्रदोषजित् ॥
वालखंड ।
वृष्या क्षतक्षीणहिता रक्तपित्तानिलापहाः ।
मत्स्यण्डिकाखण्डसिताः क्रमेण गुणवत्तराः ॥
क्षतक्षीणयोर्हिताः । क्रमेणेति । मत्स्यण्डिकायाः खण्डो गुणवान्,
खण्डात् सिता । उक्तं च सुश्रुतेन —
यथा यथैषां वैमल्यं मधुरत्वं तथा तथा ।
स्नेहगौरवशौत्यानि सरत्वं च तथा तथा ॥
इति ।
अन्यत्र च मत्स्यण्ड्यादीनां पृथग् गुणाः ।
मत्स्यण्डी ग्राहिणी बल्या कषाया वातजिद् गुरुः ।
खण्डं गुरु सरं रुच्यं वातघ्नं बलपुष्टिदम् ।
सितोपला सरा गुर्वी वातघ्नी न कफप्रदा ।
इति ।
यासशर्करागुणानाह वाग्भटः —
तद्गुणा तिक्तमधुरा कषाया यासशर्करा ।
तद्गुणा मत्स्यण्डिकादिसामान्यसदृशगुणा ।
यासशर्करा दुरालभारसेनेक्षुरसेन च क्रियते ।
मधुशर्करागुणमाह —
यद्गुणं यन्मधु प्रोक्तं तद्गुणा तस्य शर्करा ।
विशेषात्तर्पणी बल्या पुष्ट्या च क्षीणदेहिनाम् ॥
१. $J_1$. omits अथ ... ... ... ... वाग्भटः and it reads
अथ शर्करा ।.
२. $J_1$. adds: धन्वन्तरिः —
शर्करोक्ता तु मीताण्डी श्वेता मत्स्याण्डिका सिता ।
in the margin and reads this portion after रक्तेक्षुजा पित्तजित् ।