भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । ९५
शूलाजीर्णविकल्पमानलवथश्वासान्नि मन्दान्ग्निजत्
कासारोचकशोकशान्तिविहितं स्यान्मातुलुङ्गं सदा ॥ •
त्वक् तिक्ता दुर्जरा स्वादु कृमिकफपवनध्वंसिनी स्निग्धमुष्णां
मूलं पित्त (प्रकोप) शमनमखिलारोचकघ्नं च गौह्ययम् ।
वातार्ति कण्ठदाहं जठरगदहरं केसरं दीपनमम्लं
बीजं तिक्तं कफार्श:क्षयधुशमकं बीजपूरस्य पथ्यम् ॥
माहोळुङ्ग ।
अम्लः कटूष्णो वनबीजपूरो रुचिप्रदो वातविनाशनश्च ।
स्यादा मदोषकृमिनिवारकारी कफामहः श्वासनिषूदनश्च ॥
बनमाहोळुङ्ग ।
मधुकर्कटी तु मधुरा विशेषा दाहनाशिनी ।
त्रिदोषशमनी हृद्या वन्द्या च गुरुदुर्ज्जरा ॥
मधुकाकडी ।
नारङ्गं मधुरं चाम्लं गुरुष्णं चैव रोचनम् ।
नारङ्ग ।
वौताभं कृमिशूलघ्नं बल्यं भ्रमहरं परम् ।
बाताम, उत्तरे प्रसिद्धम् ।
निम्बूफलं प्रथितमम्लरसं कटूष्णं
गुल्मामवातहरणं निखिलाग्निकारि ।
चक्षुष्यमेतदथ कासहताग्निताकण्ठ-
विच्छर्दिहारि परिपक्वमतोव कृत्स्नम् ॥
जम्बीरस्य फलं रसेऽम्लमधुरं वातापहं पित्तहृत्
पथ्यं पाचनरोचनं कफहरं वह्नेर्विदग्धप्रदम्
१. J₁• श्वासाग्निमन्दा ।
२. J₁• शोकशान्तिद ।
३. T₁• gives a note: इन्तांति शेष: in the margin.
४. J₁• बातामक्रिमि ...... परम् ॥ नारिङ्ग