भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

60 नरसी मेहता
दाण लीधांना खप करो तो आवजो गोकूलगाम-
राजनुं मुख दीठडे सुख उपजे तमे घणी राखो छो में 'र
नरसिंना स्वामी सामला तमे करणे लीला ले'र
(ए गवळ्या, जरा थांब ना, तुझी मुरली गोड वाजवत आहे. मस्त गोडस (छेल छबीला )
पोरा, तूं तर मधूर गातोस. महाशय तुम्हाला नंदबाबाची शपथ, एवढे नम्र नका होऊं ! मधुरशी
मुरली वाजवाल, तर दह्याचे दान (जकात) देईन - चतुरा तुझी राजस चाल पाहून माझे डोळे
पवित्र होताहेत. महाराज, नाचून दाखवा, माझी जन्माची पातके नष्ट होतील, तुझ्या मनांत
मंत्रतंत्र भरले आहेत. आणि डोळ्यात वशीकरण गोकुळातल्या स्त्रीयांना वश केले. हा मंत्र कुठे
शिकलात ? तुम्हाला सर्व कांही ठाऊक आहे, ते मला न शिकवाल तर तुम्हाला माझी शपथ.
संध्याकाळी सकाळी, श्यामसुंदर माझ्या घरी तुम्ही या- तूं तर नंदाकडचा छोटा आणि कन्हैया
तुझे नाव घेतलेले दान (जकात म्हणून) संपवून टाकाल तर गोकुळांत या - कृष्णाचे दर्शन होते.
त्यामुळे खूपच सुख मिळते. तुम्ही खूप कृपा ठेवता अहात. नरसिंहाचे स्वामी शामसुंदर, तूम्ही
आनंद (लीलातर) करा.)
अशा प्रसंगात कवीने श्रीकृष्णांच्या मुखानेही वदवले आहे-
उभी रे 'ने में वाली, चाली जाय छे क्यां चरित्रवाली ?
वाटे लाघे दाण अमारूं तेमां लेशूं नै 'हु तारुं
प्रिती रीते मैं हु पाने, मटुकी मूक्ती वूही जाने
गुजरी, गर्वभरी तुं घेली, चोरी दाण तणी नै'सेली
नरसी महेता केहे, मटुकी लैने मेलिस घेर सिखामण दैने ?
(दही वाली, थांब ना चाललीस कुठे, चरित्रवाली (किंवा चरवी वाली) या वाटेने दान द्यावे
लागते. ते गान म्हणून आम्ही तुझे गोरस घेऊ. प्रेमाने तूं आम्हाला गोरस पाज. ही मटकी ठेवून
निघुनजा. दानाची जकात सहज चोरी करून जाऊ पहातेस. नरसी मेहता म्हणतात, तुझी मटकी
घेऊन मी तुला धडा शिकवतो आणि घरी पोचवून देतो,
भालण कवीच्या दशमस्कंधांत पण दाण'ची असंख्य पदे, भालणकवींची आहेत. नरसिंह आणि
भालण कवींच्या पूर्वी पासूनच देशात 'दाणलीला' वर्णन केली जात होती असे स्पष्ट दिसते.
वज्रभाषेत साहित्य रचले गेले, त्या काळातला भालण कवी 'खरा-पण नरसिंह त्या काळातील
नव्हते. म्हणून, भारतांत, 'दाणलीला' वर्णन करणारा प्रथम कवी नरसिंह म्हटले पाहिजेत.
(५) शृंगारमाळांना पद ( शृंगार गीतांची माळा )
'शृंगार माळा' या शीर्षकाखाली नरसिंहानी पदसंग्रह बनवला नाही. निरनिराळ्या
क्रीडा-गीतांमधे ज्यांचा समावेश नाही आणि जी गीते स्वतंत्र क्रीडागीते - विहार गीते म्हणून