भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

56 नरसी मेहता
माझ्या लाखेच्या बांगड्या आहेत. हे श्याम अगदी रंगात येऊन आपण वसंत क्रीडा करू- तेव्हा
मी खूप सुंदर दिसेन.तारुण्य नसेल तर लाल रंगाची उधळण करण्याचा मान घेऊ नये. नरसिंहाचे
स्वामी भेटले, फार आनंद वाटतो. आता अगदी आनंदच आनंद करू या.)
अशाच तऱ्हेचे होळी खेळण्यासाठी नायकाला निमंत्रण
ओरा आवो अलबेला वाहाला रंगभरी रमिये होळी
तम साथे रमवाने आवी सरस बनीने टोळी-१
लाल गुलाल अबीर उडाडिये. नाखिये लईलई झोळी
कनकनी पिचकारी भरीभरी छेडिये केशर घोळी -२
तमारो वाघो करिये भीनो तेल फुलेल मां बोली
अमारी नीलांबर साडी रसबरा करीये चोळी -३
बाहर माहर सरखां थई ऐ माहें माहें झकोळा
नरसैयाच्या स्वामी रंग रमता अबला ते बाल भोळी -४
(अहो या, अलबेल्या प्रिया कृष्णा, आपण रंगात येऊन होळी खेळू या. तुमच्याबरोबर होळी
खेळण्यासाठी मस्त टोळी बनवली आहे. गुलाल अबीर घेऊन हात भरभरून विखरु या. सुवर्णा
च्या पिचकारीत केशर मिसळून, भरभरून शिंपू या. तुमचा अंगरखा आम्ही भिजवतो, तेलांत
आणि फुलेलात- आमची निळ्या रंगाची साडी आणि चोळी तुम्ही ओलीचिंब करा. आंत बाहेर
आपआपसांत मिसळून, आपण सारे एकसारखे एक होऊयां. नरसिंहाच्या स्वामीबरोबर
भोळ्या अबलांनी क्रीडा केली.)
या काव्यात होळीत वापरली जाणारी गुलाल अबीर रंगाची पिचकारी, तेल, फुले वगैरे
सामुग्री आणि तिचा समयोचित उपयोग पण सांगितलेला आढळतो. यावरून ५०० वर्षांहूनही
जास्त वर्षांपूर्वी आजवर चालत आलेल्या रिती भाती प्रमाणेच होळी खेळली जात होती, हे स्पष्ट
आहे. हा रिवाज ५०० वर्षे जुना आहे. हे आपण समजू शकतो.
'घेरैया' व्हायचा रिवाज पण तितकाच जुना आहे हे खालील काव्यावरून दिसते.
गुलाल भारिया गोविंदजी रे घेरैया थई आवो
वसंतनी वरणासी करीने मारे ते मंदीर आवो
(गुलालाने माखून गेलेल्या गोविंदा घेरैया (सोंगाड्यानी घेरलेला ) होऊन ये. वसंत ऋतू
चा थाटमाट करून माझ्या घरी ये.)
वसंत ऋतूचे हर्षभरीत होऊन स्वागत करण्याचा रिवाज आज भारतांत कुठे आहे की नाही,
ठाऊक नाही, परंतु तसा भाव व्यक्त करणारे पद, पहायला मिळतेच.