भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

आख्यान मूलक काव्य 39
या पदावलीत कवीचे वसंत आणि वर्षा ऋतूतील कृष्णाचा विहार वर्णन केला आहे.
वर्षाऋतुतील विहारपण वसंत ऋतुतील विहाराप्रमाणे वनविहार च आहे. पण यांत खास करून
झाडांच्या फांद्याना झोपाळे बांधून झोके घेणे अशा प्रकारचे वर्णन आहे. नरसिंहाना शास्त्रीय
रागांची उत्तम माहिती होती. त्यांनी दोन्ही ऋतूंतील पदांना अनुकुल असे राग दिले आहेत.
उदा. वसंतऋतुतील पदे वसंत रागांत आणि झोपाळ्यावरची पदे मल्हार आणि केदार जशा
रागांत लिहिले आहेत. या पदांत कितीतरी भाग वर्णनात्मकच आहे. जसा -
वसंत रत्यनी बहु बलिहारी, नार्य निरंकुश फाग रमे
माधव सखा सहित ग्रह ग्रह प्रति ज्यम अंबूज-वन भ्रमर-भगे - १
मनभावना वचन परस्पर विनता-वृंद विलास को,
लडशडतो लाडयलो लघुवर पाई पाई सहने बाथ भरे -२
कनक-कलश केसर रस परिभरि पाछल मस्तक ढोले
करतल बरी शिखंडी अगररस मुखलोचन उपर्य रोले -३
सासू नणंदी डाहां डमरां मरजादां अनुशरतो
ते कहे बहुवर चालो रमियो आडा घूंघट जे धरतां -४
नार्सिया च्यो स्वामी नित्य नवली परय विचित्र लीलाकेल्य करे
ए लहरिओ झडमां आवे पुरुष लखण तेहेन विशरे -५
(वसंत ऋतुची मोठी खुशी आहे, स्त्रीया अनिर्बंध होळी खेळतात. कमळांच्या ताटव्यात
भ्रमर जसा विहार करतो, तसा एकेकीला घेऊन माधव सखा क्रीडा करतो.-१
एकमेकांशी मनपसंत गप्पा करीत स्त्रीवृंद क्रीडा करीत आहे. मनमौजी लाडका कन्हैया
आळीपाळीनी सर्वांना मिठ्या मारतो-२
सुवर्ण कलशांत केशरांचे पाणी भरभरून पाठीकडून डोक्यावर ओततो. ओंजळीत,
गोपीचंद आणि चंदनाचा लेप भरून तोंडाला आणि डोळ्यांना फासतो -३ सासू आणि नणंद
समंजस आणि नव्या पालवीने भरलेल्या होळीक्रीडेत सामील होऊन घुंघटाच्या आडून
विनयपूर्वक म्हणतात. 'वहुवर (कृष्ण) चला खेळूंया -४ नरसिंहाचा स्वामी नित्य नव्या प्रकारची
विचीत्र क्रीडा खेळत राहतो. या क्रीडा गुंगीच्या वादळांत (क्षेत्रांत) जो येतो तो आपले पुरुषपण
विसरतो.)
अशाच प्रकारे हिंडोळ्याच्या पदात पण वर्णनाचा असा प्रकार पहायला मिळतो
हिंडोला बांध्यो रे वृंदावन् हींचोले व्रजनारी रे
केसर कामिनी कांनने छाटे उनमदपणे उबारी रे -१
वाजा वाजे झोझर नेपूर, घूघरडी घमकार रे