भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

24 नरसी मेहता
साकुडे भात नव नारी कुंजरनी, कसूंबाना रंगमां बोली रे -
१ (ही पहा ना, आळोखो पिळोखे देत कुणी उभी आहे. हिच्या दंडावर बाजुबंद आहेत,
हातात कांकणे आणि पोची आहे. हिच्या मुखाकडे पाहुन माझे मन अगदी मोहित झाले आहे.
हिचे पैंजण झुणझुणत आहेत आणि जोडवी छुमछुम करीत आहेत. सैल आंबाडा घालून ही
चालते आहे. २) हिने सुवर्णझारी खुप सजवली आहे. त्यात गंगोदक झाकले आहे. नरसिंहाला
पाणी देण्यासाठी, मोठ्या लाडाने श्रीकृष्ण आले आहेत. ३)
हे सुंदरी तुझ्या सौंदर्याच्या प्रसिद्धीने मोठेमोठे मुनी, अत्यंत मोहित झाले, तुझ्या रूपाने
वर्णन शब्दांत सांगता येत नाही. मला तर वाटते (तूं) ईश्वरी मायाच आहेस. तुझ्या पायांतली
नूपुरे रुणझुण रुणझुण वाजताहेत. तुझ्या पावलांखाली तुझे वस्त्र दबत आहे. हिचा घुंगटांतला
चेहरा, स्व-सौंदर्यानेच शोभतो आहे. आणि मोठ्यामोठ्या मुनीजनांचे मन विचलित होत आहे.
२) गोरापान चेहरा आणि गळा काय झळकतो आहे, त्यांत वर बिंदी चमचमते आहे. साडीचा
काठ हिच्या पावलांवर, ढगांत वीज चमकावी तसा शोभतो आहे. ३) प्रसाधन करणाऱ्या हे
सुंदरी वशीकरण करणारी ही वेणी तूं घातलीस तरी कुठे ? वज्ञनारीला मोहित करील, अशी
ही चोळी तूं कुठे शिवून घेतली ? ४) चंचल दृष्टीने चारी दिशांकडे पहात आहे. त्यांत मदनाचा
चाळा आहे. नरसिंहाच्या स्वामीसारखा (कृष्णाप्रमाणे) हिचा सुंदर चेहरा कुणीतरी पहा ना रे -५
३) कुणीतरी पहा तर खरा काय हा चतुर मनाचा चाळा ? ही सुंदर स्त्री ब्रम्हदेवाने
घडवलेली नाही, ही स्वतः स्वतःला निर्माण करून आली आहे. या तरुणींत तिन्ही लोकांचे तेज
आहे. त्या कृष्णाने ही मूर्ती बनवली. कृष्णाने आपल्या हातांनी हिचे दागिने घडविले. आपल्या
हाताने हिच्या चोळीवर भरतकाम केले. या गज (गामिनी) स्त्रीची नव्या प्रकारची साडी कुसुंबी
रंगात रंगविली आहे.
वास्तविक घुंघट काढून, हातात झारी घेऊन येणारी स्त्री नरसिंहाची सून रतनबाई होती.
तिला पाहून तिच्यांत आपल्याला मोहिनीस्वरूपाचें दर्शन होत आहे, अशा तन्मयतेने त्यांनी
वरील काव्यचित्र रेखाटले.
खरे पाहिले तर त्यांची आत्मचरित्रपर काव्येच त्याच्या उत्कट कविप्रतिभेची द्योतक आहेत.
लहानपणापासून नरसिंह भक्तिरंगात रंगलेले होते. सांसारिक कार्यांच्या सफलतेची त्याची
शरणांगत भक्तांची दृढ भुमिका, हीच होती. त्यांचे सांसारिक अनुभव त्यांनी काव्यरूपांत नटवले
आणि फलस्वरूप त्यांच्या कवीप्रतिभेचा महान साक्षात्कार झाला.
नरसिंहावर आलेल्या आपत्तीत, कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे त्यांच्या मित्रांनी किंवा त्यांच्या
चहात्यांनी त्याना मदत केली. अनन्यशरणागतीची त्यांची मनोवृत्ती, त्या सर्व मदतकार्यांत,