भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)
Bhakta Narsi Mehta: Jeevan Aur Pad
भक्त नरसिंह मेहता (सम्पादक: रामचन्द्र तिवारी) द्वारा
पृष्ठ 18, कुल 99 में से
संदर्भ में पढ़ें16 नाना फडणीस
'भक्त वत्सल' तुने कोण कहेशे ?
(विठ्ठला, मी हा धंदा केला आहे तूं दुर्लक्ष करू नकोस. मी ते केले आहे. माझी लाज तूं
राखलीस, तर अब्रू राहील, हुंडी (वटवली न गेल्यामुळे) परत आली, तर तुला 'भक्तवत्सल'
कोण म्हणेल ?
यापुढे जाऊन श्रीकृष्णाला आणि लक्ष्मीला पण ते विनवतात -
जाग कमलापती हजी का सुई रह्यो ?
सेज रामातणी आज भावी ?
वार लागे घणी, लाज जाये हरि,
पछे शुं कृष्णाजी, करशो आवी ?
मेल मग नाथने, न भर तुं बाथने
का रे कमला, तुने लाज ना' वे ?
दासनी हास थशे, लाज तारी जशे
पछी तुने व्हालाजी, कोण ध्याशे ?
(उठ कमलापती, अजून झोपला आहेस ? आज लक्ष्मीची शय्या एवढी आवडली ?
उशीर होत आहे, हरि माझी बेअब्रू होईल नंतर येऊन कृष्णा काय करशील ?)
कमले माझ्या कृष्णाला पाठव. त्यात मिठी मारूं नको. अग कमला, तुला लाज वाटत नाही
कां ? भक्ताचे हसं झाल तर तुझी नाचक्की होईल आणि तसें झालें तर तुझे ध्यान कोण
करील ?)
या ३ ही काव्यात आर्तभक्तीची आत्यंतिक उत्कटता अनुभवास येत नाही. पण 'हारसमे'
ची पदे वाचतांना आर्तभक्तीची उत्कटता उत्तरोत्तर वाढत असल्याचा अनुभव येतो. या
काव्याच्या मंगलाचरणाच्या पहिल्या पदातच आर्ततेचें चिन्ह दिसते.
प्रणमुं प्रेमे परब्रम्ह पुरुषोत्तमने
दासनी वीनती, हृदे धरजो
आज समे प्रभु मुंने आकरो आवियो
निज चरण-शरण संभाळ करजो-
(परब्रम्ह पुरुषोत्तमाला मी प्रेमाने प्रणाम करतो. दासाची विनंती मान्य कर. प्रभू आज
माझ्यावर मोठे संकट आले आहे. मी तुझ्या चरणाशी, शरण आहे. माझा सांभाळ कर) इथे
'आकरो समे' या शब्दांत आर्तता दिसते. नरसिंह तेजस्वी नागर जातीचे आहेत म्हणून वस्ताद
आहेत. कारणे अजमवण्यात आणि युक्त्या योजण्यांत ते कुशल आहेत. यापूर्वी 'मामेरा'