भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

12 नरसी मेहता
वाटते. हा रस लक्ष्मीवराच्या (कृष्णाच्या) आड राहून, शुकदेव, जयदेवांनी चाखला.
टीप - भगवतात जयदेवांनी शृंगार वर्णन केले. जयदेवांनी 'गीत गोविदात' शृंगार वर्णन
केले. शृंगर आणि त्याचा रसा स्वाद कृष्णाचे निमित्त करून घेतला.
दुसऱ्या ठिकाणी-
ए रस जाणे डावरलो रे जोगी, केवली मुनीवर जाणे रे
शुकसनकादीक नारद जाणे, जेहने वेद वखाने रे
के रस जाणे रे व्रजनी गोपी, के जैदेवे पीधो रे
उगरतो रस हलतो हुतो नारसिंह ए झोंटीने लिधोरे ।
न. न. पद पृ.५०
(क्वचित् एखादा जोगी आणि केवळ मुनी हा रस जाणतात. ज्यांची वेद स्तुती करतात, ते
शुकसनकादिक आणि नारदमुनी जाणतात, जो रस व्रज गोपींनी जाणला जो जयदेव -प्यायले
तो उतु जाऊन वाहात होता, तो नरसिंहानी हिसकावून घेतला.)
नरसिंहाची 'गीतगोविंद' शीही जवळीक -
त्वमसि शृंगार मम हार उरभूषणा
त्वमसि मम् मग्न चित संग दोले
न. म. पद पृ १०
(हे शृंगारा, तूं माझा हृदय-भूषण हार आहेस. माझ्या तल्लीन मनांत, मनोभावना बरोबर
(डोलणारा, तूं आहेस )
आणि 'राससहस्रपदी' च्या एका 'पदांत धीरसमीरे, जमनातीरे त्रिविधा तनना ताप शमे'
(धीरगंभीर पवनांकित यमुनातीरी, तीन प्रकारचा शरीर ताप शमतो) नरसिंह 'गीतगोविंद'
मधील शब्द जसेच्या तसेच उचलीत आहेत-
अहेतुकपणाने केवळ संबंध आल्यामुळे नरसिंहाला मराठीचे जे ज्ञान झाले त्याचा त्यांना
उपयोग करावासा वाटला. झुलणांच्या शेकडो ओव्यांमागे, नामदेवांच्या अभंगांचे अनुकरण
स्पष्ट आहे.
त्यांच्या प्रकाशित साहित्याचा अभ्यास करताना त्यांच्या विशाल साहित्यसेवेची कल्पना
येते. यांच्या रचना मुख्यतः चार विभागात विभागतां येतात.
१) आत्मचरित्रपर रचना २) व कथा वर्णन काव्य
३) ज्ञान भक्ती निरूपण तशी उपदेशात्मक पदे, आणि ४) उत्कट भावनापूर्ण रसप्रचुर