भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

साहित्य साधनेच्या मार्गात 13
भावगीतें - भावगीतात नरसिंहांनी आत्मकेंद्री भावगीते तशीच चातुरीओ ( चातुर्यपूर्ण)
भावगीतांचा समावेश केला आहे.
१) आत्मचरित्र पर रचना
पूर्वी नमूद केल्याप्रमाणे खालील आत्मचरित्रपर रचना मूळ स्वरूपात उपलब्ध आहेत.
१) विवाह २) मामेरू ३) झारी ४) हुंडी आणि ५) हार - या ५ रचनांतून नरसिंहाचे व्यक्त झालेले
चरित्र पूर्वी सांगितले आहेच. वर्णनात्मक रचनांतून दोन गोष्टींचा स्पष्ट आविष्कार होतो. अ)
त्यांची आर्तभक्ती आणि आ) कवी प्रतिभा
अ) आर्तभक्ती
'झारी' रचना वगळून बाकीच्या चारी रचनांत नरसिंहावर आलेल्या प्रत्येक संकटांत,
प्रभूच्या साहाय्यासाठी केलेली आर्तयाचना आहे त्याची कमीजास्त प्रमाणांतली व्याकुळता,
स्पष्ट दिसते. विवाह काव्यांत ज्यावेळी ते असं म्हणतात.
'कष्ट पडे तिहां साहा थाओ तप्यो'
गाउ जस ताहरा मधुरी वाणी - शी-६
(कष्ट पडतील, तेव्हा मदतरूप व्हा, मधुर वाणीने मी तुमचा जयजयकार करीन ) तेव्हां
त्यांचा मुख्य उद्देश, मधुर वाणीने भगवंताचे गुणगान करण्याचा आहे. त्यांचे संकटसमयी प्रभुने
कष्ट दूर करावे, हे सुचवणे, म्हणजे केवळ निमित्त आहे. एका गोष्टीची त्यांना पक्की खात्री आहे.
“करमना भाग तो भोगव्ये छुटको, निपजे सर्व जे होय भावी” (कर्मभोग, भोगुनच सुटका होते
भविष्यात असेल ते होते ) म्हणूनच यापूर्वी त्यांनी म्हटले होते - “हरिरस गावा ने जे मळे खाना
ने हरिइच्छा मने संतोष ल्यावी” ( हरिभजन करावे, आणि मिळेल ते खावे, हरिइच्छा मला संतोष
देते)
नरसिंहाना स्वतःला कांहीच नको होते. मात्र सुरुवातीच्या निरनिराळ्या प्रसंगात आणि
अचानक आलेल्या नैमित्तिक संकटात, प्रभूने आपल्याला निभावून न्यावे. एवढीच इच्छा त्यांनी
व्यक्त केली आहे. ते प्रभूचे परम भक्त होते म्हणून कोणत्याही आपत्तीत “पुरशे मनोरथ कृष्ण
कामी” ( ईश्वर मनोरथ पुर्ण करील ) अशी त्यांची खात्री होती. म्हणुनच
“आपणु घर ते आद्य मोटु सदा,
निर्धन विहिवा ते केम थाशे ?”
(आपले घर प्रथमपासुनच मोठे आहे, इथले लग्नकार्य थाटामाटांत कसे होणार नाही ?)
माणेक महेताच्या प्रश्नाला त्यांनी वरील उत्तर दिले- आणि लगेच
“ ध्यान धर कृष्णनु राख मन प्रसन्न तुं-
साहा थशे, नरसैया च्या स्वामी ”