अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)
Ashvavaidyaka of Jayadatta Suri with Commentary
जयदत्त सूरि (सम्पादक: उमेशचन्द्र गुप्त कविरत्न) द्वारा
छर्द्दि-पाद-ज्वरा-ती-"
Wait!
"-मुखा-" (end of line 10)
"-क्षिशिरो-" -> मुख + अक्षि + शिरो = मुखाक्षिशिरो!
Next: "जङ्घित-"? Or "जङ्घिक-"? Or "ज्वरित-"?
Wait, what horse disease? "जत्रु"?
Look at the characters: ज - ङ् - घि - त ?
Wait, is it "जङ्घा-"?
Wait, look at line 11:
"क्षिशिरो-जङ्घित-कर्ण-" or "जृम्भित-"?
Let's look at the letters:
'ज' then what? A loop below: 'ह्न'? 'र्द्ध'?
Wait, let's look at the chapters of Ashvavaidyaka:
Ch 21: रिष्टत्रयम्
Ch 22: मदरोगः
Ch 23: वातादिकोपः
Ch 24: व्याधिनिर्देशः
Ch 25: मुखरोगः (मुखा-)
Ch 26: अcolour/अक्षिरोगः (-क्षि-)
Ch 27: शिरोरोगः (-शिरो-)
Ch 28: कर्णरोगः (-कर्ण-)
Wait, what is between शिरो and कर्ण?
Look at the text: "क्षिशिरो-" then hyphen, then:
ज - ...
Wait!
digit 2: could it be ९?
Wait, if it's ४९५३: 4953.
Wait, let's look at the third digit: ५ (5).
Fourth digit: ३ (3).
Wait, look at the second digit again:
Does it have a loop?
Wait, look at (६५३) in line 21:
६ - curve open to the right with a tail.
५ - like a 'प' or 'ч'.
३ - like '3'.
Now in line 22:
Digit 1: ४ (like '8' without top? No, devanagari 4: ४).
Digit 2: look at it: it has a top horizontal, goes down, loops... wait, is it ९?
Yes, looks like ९. Wait, could it be ९ or ८? Let's check both: ४९५३ is 4953.
Wait, footnote (1):
(१) युधिष्ठिरसहोदरनकुलस्य अश्ववैद्यकप्रणेतृत्वे परमपुरातनानुसन्धित्सूनां मतम्।
Wait, let's look at the words:
"युधिष्ठिरसहोदरनकुलस्य"
"अश्ववैद्यकप्रणेतृत्वे"
"परमपुरातनानुसन्धित्सूनां" - wait, is it 'अनुसन्धित्सूनां' or 'अनु
कृत-"
Wait, "कृत-" at end of line 20, then "मिति"!
कृतम् + इति = कृतमिति!
Let's check :
"मिति चिरबाधितोऽस्मीत्यलम् ।"
Yes!
Let's check footnote (1):
(१) शतेषु षट्सु सार्धेषु त्र्यधिकेषु च भूतले ।
कलेर्गतेषु वर्षाणामभवन् कुरुपाण्डवाः ॥
इति राजतरङ्गिणी ।
Wait, is there an indent or right alignment? We just do plain lines.
Note: "इति राजतरङ्गिणी ।"
Footnote (2):
(२) गोवर्द्धनश्च शरणो जयदेव उमापतिः ।
Wait, look at 'शरणो':
Is it "शरणो" or "शरण्यो"?
In : 'श', 'र', 'णो'. Let's write शरणो (or शरण्यो? Wait, look at 'ण': it has a dot? No, it's just 'णो'. Wait, in many editions of Saduktikarnamrita / Subhashitaratnakosha, it's quoted as "गोवर्धनश्च शरणो जयदेव उमापतिः" or "गोवर्धनश्च शरण्यो जयदेव उमापतिः". But in verse
[ १ ]
(•) दन्तोच्छेदं प्रवक्ष्यामि वाजिनां मुखलक्षणम्।
येन विज्ञातमात्रेण वयोभागं प्रतीयते। ६६॥
षड्भिर्दन्तैः सिताभैर्भवति हयश्शिशुस्तैः काषायैर्बिरब्धैः
सन्दंशैर्मध्यमान्त्यैः पतितसमुदितैस्त्रिचतुःपञ्चवर्षाः।
सन्दंशानुक्रमेण त्रिकसमगुणिताः कालिकाः पीतशुक्लाः
काचं माक्षीकशंखा बह्चलनमतस्त्रावपातं च विद्धि ॥१००॥
लघुत्वं मातृदोषेण पितृदोषेण मन्दता।
दौर्बल्यं स्वामिदोषेण स्वदोषो नास्ति वाजिनाम् ॥१०१॥
महाघोषा महाकाया महोरस्का महास्वनाः।
स्निग्धाङ्गाः स्तब्धदा ये च तेषामायुर्भवेद्बहु ॥१०२॥
कषाये पीडिते येषां सिन्दूराभस्य दर्शनम्।
शोणिता
[ २ ]
समा षष्टिर्दीर्घा मनुजकरिणां पञ्च च निघ्नाः
हयानां द्वात्रिंशत् खरकरभयोः पञ्चककृतिः ।
मष्ठाब्दाख्यं वृषभमहिषयोर्द्वादशाब्दं पुनः स्यात्
च्छागादीनां दशकसहिता चायुषोऽयं प्रकारः ॥ ११० ॥
कस्यापि ।
व्योषाजातिविडङ्गहिङ्गुकुटजत्वक्केतकीसैन्धवम्
श्यामासर्षपदीप्यकाङ्गुगुग्गुलं मांसं रसोगात्ममम् ।
सम्बायाङ्कुरसैर्भजेत सततं यो विद्युदाख्यामिमां
सप्तिः सप्तगुणाब्दिको द्विगुणः स स्यादपास्यामयान् ॥ १११ ॥
इति विद्युजी गकुलस्य ।
दूर्व्वाक्षतं यवा नीरं शिशिरं सर्व्वदा शुभम् ।
हरीतकी हिता नित्यं लवगानि दिनान्तरे ॥ ११२ ॥
अथाश्वानां परीक्षा ।
असितखुरचतुष्कः श्यामलग्रन्थिपाद
पारिभाषिकशब्दानां अकारादिक्रमेण
सूचीपत्रम् ।
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
अ | औ
पृ. | पृ.
अकुल ... ... ... ७९ | औशीत ... ... ... १८४
अक्षस्कन्द ... ... ... १८१ | क
अधिदन्त ... ... ... ५० | कच्छवी ... ... ... ५१
अमवासन ... ... ... १९२ | कटपञ्चक ... ... ... ८८
अर्दित ... ... ... २०१ | कपालनिषादी ... ... २०१
अहमङ्गल ... ... ... ४२ | कपाट ... ... ... २६
आ | कञ्चायष्टत ... ... १००
आलेपक ... ... ... २०१ | कराली ... ... ... ४६
आग्नेयी ... ... ... ५१ | कवे ... ... ... १०४
आढक ... ... ... १०४ | काकुदी ... ... ... ४६
आनूप ... ... ... ११० | काच ... ... ... २०६
आवर्त ... ... ... १२ | काचा ,, ... ... ११
आस्थापन ... ... ... १९२ | कालिका (रेखा) ... ... ११
इ | काशिमण्ड ... ... १००
इन्द्रवृद्ध ... ... ... ५१ | कौठारिष्ठ ... ... १८८
उ | कुड़व ... ... ... १०४
उक्तनाह ... ... ... ४१ | कुलराड ... ... ... ४२
उत्कर्ष ... ... ... १८७ | कुलाच ... ... ... ४०
उत्पत्तपत्र ... ... ... १५५ | कृमिकोष्ठ ... ... २१८
उराह ... ... ... ४१ | केक्षण ... ... ... ७१
ऊ | काकाण्ड ... ... ... २६
ऊर्द्धग्रह ... ... ... १०८ | कांकुराड ... ... ... ४२
ऊर्द्धवर्त्ति ... ... ... २१२ | काष्ठकाच ... ... ७१
ए | कौवेरपद ... ... १००
एकदन्ती (वडवा) ... ... ८६ | क्ष
एकाङ्ग ... ... ... २०० | क्षविणाय ... ... ... ७५
एकाह ... ... ... ५१ | क्षौरबापत् ... ... ... ११८
[ २ ]
पृ. | पृ.
क्षेत्र ... ... ... १६ | नदिता (धारा) ... ... ८२
ख | द
खङ्गल ... ... ... ४० | दशमूल ... ... ... १२१
खरराह ... ... ... ४२ | दशा ... ... ... १६
खस ... ... ... १८ | दुङ्कराह ... ... ... ४२
खिलाह ... ... ... ४० | दुर्भेदि (बङ्गला) ... ... ८२
खुङ्गाह ... ... ... २६ | देवसन्न ... ... ... ५७
ग | द्रोण ... ... ... १०४
गोकर्णी ... ... ... ८३ | द्विकरी ... ... ... ५१
घ | द्वितकी ” ... ... ८३
घृषि ... ... ... १४१ | ध
च | धारागति ... ... ... ८१
चातुर्जात ... ... ... १२१ | न
ज | नागपौरी (बङ्गला) ... ... ८३
जाङ्गल (मांस) ... ... ११० | निरुह ... ... ... ११२
” (देश) ... ... १११ | नौलक ... ... ... ६३
जाताख्य ... ... ... ५१ | प
जीवनीय ... ... ... १२८ | पद्मदेशीय (अश्व) ... ... ७३
जीवित ... ... ... १६ | पद्ममित्र घृत ... ... १०७
ट | ” द्वितीय ... ... १०८
डङ्गन ... ... ... ७३ | पञ्चभद्र ... ... ... ४५
त | पञ्चमूल ... ... ... १२१
ताजिक ... ... ... ७१ | पटल ... ... ... २०१
तुरुष्क ... ... ... ७२ | पत्त ... ... ... १०४
तुलोद्गता ” ... ... ८३ | पारसीक (अश्व) ... ... ७१
तृणस्वेद ... ... ... १०० | पार्थिवी (छाया) ... ... ४६
तूणा (बङ्गला) ... ... ८३ | पिशाचसन्न ... ... ५७
त्रिकटु ... ... ... १२१ | पुटस्वेद ... ... ... १००
त्रिकर्णी ... ... ... ५१ | पुङ्खक ... ... ... २३
त्रिपुट ... ... ... २६ | पुक्तका (धारा) ... ... ८२
त्रिपुराह ... ... ... ४२ | पुण्य ... ... ... ३५
त्रिदोषसर्पिः ... ... १०४ | पुष्पकर्णी (बङ्गला) ... ... ८३
त्रिसरी ... ... ... ५१ | पुष्पधारी ... ... ... ८३
त्रिसुगन्धि ... ... ... १२१ | पूर्व्वकर्णी (धारा) ... ... ८२
[ २ ]
पृ.
पृष्ठपद ... ... ... २००
पोताण्ड ... ... ... १८६
प्रचार ... ... ... २०२
प्रतिमार ... ... ... १९१
प्रधमन ... ... ... १९१
प्रमारणी तैल ... ... ... १०४
प्रम्लान ... ... ... २११
प्रस्थ ... ... ... १०४
प्रौढोदर ... ... ... १८१
प्लुत ... ... ... ४७
भ
भिन्नवर्ण ... ... ... २१२
भ्रामिताक्ष ... ... ... २०१
म
मधुकादि तैल ... ... ... १०४
मन्याघाती ... ... ... २००
मन्यास्तम्भ ... ... ... २००
मल्लिकाक्ष ... ... ... ४४
माक्षिका (रेखा) ... ... ... ११
मार्ज्जारपाद ... ... ... ५१
माक्षिकिक ... ... ... ७१
माष ... ... ... १०४
मुद्गजाण ... ... ... २०८
मुषली ... ... ... ५१
मृग ... ... ... १८८।२०१
मृगव्यथा ... ... ... २०१
य
यमज ... ... ... ५१
र
रक्तक ... ... ... ३८
रक्तभूमि ... ... ... ७७
रजस्वली (बड़वा) ... ... ... ८६
रविग्रह ... ... ... २०८
पृ.
ल
लङ्घित ... ... ... २१७
लवणक्षारात् ... ... ... २१०
व
वड्गद ... ... ... १८२
वक्त्रग्रह ... ... ... २०८
वक्रकुन्द ... ... ... २१०
वज्रिपृष्ठ ... ... ... २००
वानराज ... ... ... ४६
वामन ... ... ... ५१
वायसा (छाया) ... ... ... ५१
वारिज (मांस) ... ... ... ११०
वारुणी ,, ... ... ... ५१
विक्रमा (धारा) ... ... ... ८२
विप्राक्ष ... ... ... ७५
विरूपाक्षग्रह ... ... ... २०६
विवर्णवर्ण... ... ... ... २१२
वृक्षिपत्र ... ... ... १५५
बृहस्पतिग्रह ... ... ... २०८
वेधारिष्ट ... ... ... १८५
वेषराज ... ... ... ४१
वेषदान ... ... ... ४१
वैशाखपृष्ठ ... ... ... २००
वैश्याक्ष ... ... ... ७५
वोधराज ... ... ... ४१
वोक्षाक्ष ... ... ... ४१
व्याघ्रवर्ण ... ... ... ५१
व्याघ्रावलीढ़ ... ... ... ४६
व्रीहिमुख ... ... ... १५५
श
शङ्करखेद ... ... ... १७०
शङ्खा ,, ... ... ... १०
शङ्खा (रेखा) ... ... ... ११
शूद्राक्ष ... ... ... ७५
[ 8 ]
पृ. पृ.
श्वेताकोष्ठ ... ... ... १०० | सुरुङ्ग ... ... ... २८
ष | सुखितपद... ... ... १००
षट्पदीभक्ष ... ... १११ | सेगह ... ... ... २६
| सोमपत्र ... ... ... २१०
स | सौमित्र ... ... ... १४२
सङ्क्रामिपत्र... ... ... १०० | स्तनी ... ... ... ५२
सिंध्वान ... ... ... ११८ | स्तम्भारिह ... ... ... १८०
सङ्घातवृषण ... ... ५२ | ह
सदराक्षक ... ... ... ४१ | हनुपद ... ... ... १००
सखिन्नपद... ... ... १०८ | हरिपद ... ... ... १०१
संधामिक ... ... ... ४४ | हरिणी (रेखा) ... ... ११
साफल ... ... ... ७३ | हरित ... ... ... २६
सारङ्गत ... ... ... ७१ | हरिताक्ष ... ... ... १०१
सिभुज ... ... ... ७१ | हरिरोधक... ... ... ४२
सुरराक्षक ... ... ... ४२ | हस्ताव ... ... ... ४०
सुराधापत्... ... ... ११८ | हीनदन्त ... ... ... ५०
A GLOSSARY
Of Indian Drugs mentioned by JAYADATTA in this work, with
Bengali, Hindi and Latin Synonyms.
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
अंशुमती Sálpáni, B. See Sálaparní.
Aṁśumatí
अक्ष (क) Bayaḍá, B. A tree bearing a medicinal
fruit.
Aksha (ka) Ṭinás, H. Terminalia belerica.
अक्षीव Siggru, H. Guilandina or Hyperan-
Akshíva Sajná, B. thera moringa.
अगस्ति Bákas, B. Sesbana grandiflora.
Agasṭi
अगुरु Agar, B. Agar, H. Aquilaria agallocha.
Aguru
अग्नि Bhelá, B. Chitá, B. Semecarpus anacardium ; or
Agni Plumbago zeylanica.
अर्जक See Ṭulasí.
Arjaka
अजमोदा Rándhuní, B. Pimpinella involucrata.
Ajamodá Ajmad, H. Syn, Apium involucratum.
अजाजी Jírú, B. See Jíraka.
Ajáji
अतसी Masiná, B. Common flax. Linum
Aṭasí Ṭishi, H. usitatissimum.
अतिपत्रा Valá, B. Sida cordifolia.
Aṭipatṭrá
1
( 2 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
अतिविषा A'ta-ich, B. Aconitum heterophyllum.
Aţivishá A'tis, H.
अनल Chitá, B. H. See Chiţraka.
Anala
अनन्ता Ananţamúl, B. H. Hemidesmus Indicus.
Ananţá Syn, Asclepias Pseudosarsa.
अनुभूति Ţeudí, B. See Ţrivriţ.
Anubhúti
अपराजिता Aprájitá, B. Clitoria ternatea, Linn.
Aparájitá Vishnukránţí, H.
अपामार्ग Ápáng B. A plant, Achyranthes as-
Apámárga Laţjirá, H. pera.
अभया Haríṭakí, B. See Haríṭakí.
Abhayá
अभीरु See Saţávarí.
Abhíru
अमृता See Guḍúchí.
Amritá
अमोघा See Haríṭakí.
Amoghá
अम्बष्ठा Aknádí, B. Stephania hernandifolia,
Ambashţhá Syn, Cissampelos hexan-
dra.
अराला (ल) Dhuná, B. H. Resin.
Arálá (la)
अर्क A'kand, B. Calatropis gigantea.
Arka Mádar, H. Syn, Asclepias gigantea.
अर्कपुष्पा See Payasyá.
Arkapushpá
( 3 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
अर्जुन Arjun, B. Pentaptera arjuna or Ter-
Arjuna Kahú, H. minalia arjuna.
अरिष्टक Ritá, B. Soap berry plant, Sapindus
Arishtaka trifoliatus.
अरिष्टा See Katuká.
Arishtá
अरुस्कर Velá, B. The marking nut plant,
Arushkara Bhelwa, H. Semicarpus anacardium.
अलम्बुषा Mundirí, B. A sort of sensitive plant.
Alambushá Lajjáluká, H.
अव्यथा See Haritaki.
Avyathá
अशोक As'ok, B. Saraca Indica.
As'oka Syn, Jonesia As'oka.
अश्मभेदक Pátarkuchá, B. See Páshanbheda.
As'mabhedaka
अश्वत्थ As'otthgách, B. The holy fig tree. Ficus
As'vattha Pípar, H. religiosa.
Syn, Urostigma religiosum.
अश्वमार See Karavíra.
As'vamára
अष्टवर्ग A class of eight principal
Ashtavarga medicaments. Rishabha-
ka, Jívaka, Medá, Mahá-
medá Riddhi, Vriddhi,
Kákolí, Kshírakákolí.
अहिफेन Aphim, B. H. Opium. Papaver somni-
Ahiphena ferum.
आटरूष Básaka, B. Justicia adhatoda.
Atarúsha Arushá, H. Adhatoda vasica.
( 4 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
आढ़की Arar, B. Cajanus Indicus.
Áḍhakí Tor, H. Syn, Cytisus cajan.
आत्मगुप्ता Alákusí, B. Mucuna pruriens. Carpo-
Áṭinaguptá Kiwanch, H. pogon prurience.
आदित्यपुष्पा See Payasyá.
Ádityapushpá
आर्द्रक Adá, B. Adrak, H. Zingiber officinale, Com-
Árdraka mon ginger.
आमलक (को) Amlá B. Phylanthus Emblica.
Ámalaka Anolá, H. Syn, Emblica officinalis.
आम्र Ám, B. Mangifera Indica. The
Ámra Ám, H. Mango tree.
आरग्वध Sondál, B. Cassia fistula.
Áragbadha Amaltás, H.
आस्फोटा Háparmálí, B. A wild variety of Jasmin.
Ásphoṭá Clitoria ternatea. Val-
larisdicotoma.
इक्षु Ák, B. Sugarcane. Saccharum offi-
Ikshu Ukh, H. cinarum.
इक्ष्वाकु See Katuṭumbí.
Ikshváku
इज्जल Hijal, B. H. Barringtonia acutangula.
Ijjala Syn, Euginia acutangula.
इन्दीवर Nilpadma, B. Blue lotus. Nymphæa
Indívara coerulea.
इन्द्रयव Indrayav, B. H. Seed of Holarrhena anti-
Indrayava dysenterica.
इन्द्राणी Nis'indá, B. Vitex nigundo.
Indráṇí S'ambhálu, H.
( 5 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
इन्द्रसुरसा Nis'indá, B. See the preceding.
Indrasurasá
उग्रगन्धा Vach, B. See Vachá
Uggragandhá
उचटा Okra, B. A shrub. Abrus precato-
Uchchatá rius.
उत्पल Nilpadma, B. See Indívara.
Utpala
उदीच्य See Hrivera.
Udíchya
उदाल Chálṭá, B. Cordia myxa or Latifolia.
Uddála
उदुम्बर Jajnadumur, B. Glomerous fig tree, Ficus
Udumbara Gular, H. glomerata.
उदुम्बरदला See Dantí.
Udumbaradalá
उन्मत्तक See Dhaṭṭúra.
Unmaṭṭaka
उपकुल्या Pípul, B. See Pippalí.
Upakulyá
उरुवक See Eraṇḍa.
Uruvaka
उशीर Gandhabená, B. The root of a fragrant
Us'ira Lámajjak, H. grass. Andropogon muri-
catum or Iwaranousa.
उषणा See Chaviká.
Ushaṇá
ऋषभक Rishabhak, B. One of the eight medica-
Rishabhaka ments. Carpopogon pru-
rient.
( 6 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
एकाष्ठीला (ख) A'knádi, B. Cissampelos hexandra, or
Ekáshthílá Páthá, H. Aechynomene grandi-
flora.
एरंड Bherendá, B. Castor oil plant, Ricinus
Eranda Eranda, H. communis.
एर्वारुक Phuti, B. Cucumis mellow. Syn,
Erváruka Phut, H. Cucumis momordica, a
kind of cucumber.
एला Elách, B. Cardamoms, the seed of
Elá Elánchí, H. Eletteria cardamomum.
एलवालुक Elaváluk or La- Name of a perfume. A
luká, B. red powder sold under
Elaváluka Elvá, H. these names, seed of
some plant.
ऐलेय See Elaváluka.
Aileya
ऐन्द्री Rákhálsasá, B. Cocumis madraspatanus.
Aindrí Indráyan, H. Cunnis mellow.
ककुभ See Arjuna.
Kakubha
कचुरा See S'atí.
Kachhurá
कट्फल Kaephal, H. Myrica sapida.
Katphala Káyaphal, B.
कटम्बरा See Prasáraní.
Katvamvará
कटुका Katki, B. Picrorrhiza kurroa.
Katuká Kutkí, H.
कटुतुम्बी Titláu, B. Wild variety of Lagenaria
Katutumbí Tumbí, H. vulgaris.
( 7 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
कटुरोहिणी See Katuká.
Katurohiṇí
कट्वङ्ग See Syonáka.
Katvanga
कणा See Pippalí.
Kaṇá
कण्टकारी Kaṇṭikári, B. Solanum xanthocarpum.
Kaṇṭakárí Kaṇteli, H. Syn, Solanum jacquinii.
कठिल्लिका Ṭulsí, B. or Gádú- Monordica charantia.
Kathilliká punyá, B.
कदम्ब Kadam, B. Anthocephalus kadamba.
Kadamba Syn, Nauclea kadamba.
कदर S'vet khadir B. A white sort of mimosa.
Kadara
कदली Kalá, B. Musa sapientum.
Kadalí Kelá, H.
कपित्थ Kaṭbel, B. Feronia elephantum.
Kapittha Koíth, H.
कपिकच्छु See Aṭmaguptá.
Kapikachhu
कपीतन Yajnadumur, B. See Uḍumbara.
Kapítana Gular, H.
कमल Padma, B. Nelumbium speciosum, or
Kamala Kamal, H. Nymphaea nelumbo.
कम्पिल्लक Kamláguri, B. Mallotus philippensis. A
Kampillaka Kambilá, H. perfume called sunda
rochani. Syn, Rottlera
tinctoria.
( 8 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
करञ्ज Dahar karanjá, B. Pongamia glabra.
Karanja
Kiramál, H. Syn, Galedupa indica.
करवीर Karavi, B. Nerium odorum.
Karavíra Kaner, H. Sweet-scented oleander.
कलसी See Prisniparní.
Kalasí
कलाय Matar, B. H. Pisum sativum. Name of
Kaláya various leguminous seeds.
कलिमारक See Pūtikaranja.
Kalimáraka
कलिङ्ग Indrayav, B. H. See Indrayava.
Kalinga
कलिद्रुम Vaherá, B. Terminalea belerica. Bele-
Kalidruma ric myrobalan.
कर्कटशृङ्गी Kánkrásringí, B. Rhus succedanea.
Karkatasringí Kakarsíng, H. Syn, acuminata.
कर्पूर Karpūr, B. Cinnamomum camphora.
Karpūra Kápur, H. Camphor.
काकोली Kákolí, B. H. It is said to be a root
Kákolí brought from Nepal and
Morung.
काकोदुम्बरिका Kákdumur, B. Ficus hispida. Opposite-
Kákodumbariká Totmíla, H. leaved fig tree. Syn, Ficus
oppositifolia.
काञ्चन See Dhattūra.
Kánchana
काञ्जिक Kanjí, B. H. Sour gruel, the water of
Kánjika boiled rice in a state of
spontaneous fermenta-
tion.
( 9 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
काम्पिल्ल See Kampillaka.
Kámpilla
कारवी Krishṇajírá, B. See Krishṇajíraka.
Káraví
कारवेल्लिका Karelá, B. Momordica charantia, Linn.
Káravelliká Karelí, H. Syn, M. muricata.
कार्पासी Kápás, B. H. Gossypium herbaceum.
Kárpásí Cotton plant.
कालमेषिका See Trivriṭ.
Kálameshíká
काला See the preceding or see
Kálá Gridhranakhí.
कालेय Pítáguru, B. Yellow fragrant wood.
Káleya
काश Keśe, B. A species of grass. Sac-
Káśa charum spontaneum.
कालानुशारिवा See Ṭagara.
Kálánuśárivá
काश्मरी Gámár, B. See Gámbhárí.
Káśmarí Gambhár, H.
किराततिक्त Chireṭá, B. A name for chireytá.
Kirátaṭikṭa
क्लीतक Yashtimadhu. See Madhuka.
Klíṭaka Jetmadh, H.
किंशुक Paláś, B. H. Butea frondosa.
Kimśuka Dhák, H.
कुक्कुटीमूल Cchipkali, B. H. Bombax heptaphyllum.
Kukkutímúla Silk cotton tree.
2
Digitized by Google
( 10 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
कुटज Kurchi, B. H. Holarrhena antidysenterica.
Kutaja Kureyá, H. Syn, Echites antidysen-
terica, Roxb.
कुटन्नट Keyatmuṭá, B. Cyperus rotundus. A fra-
Kutannata grant kind of grass.
कुठेरक See Ṭulasí.
Kutheraka
कुमद Sáluk, B. Koi, H. Nymphoea Lotus.
Kumuda
कुरव Rakṭa Jhanti, B. Barlaria kristata.
Kurava
कुरुण्टक Kántájátí, B. Barleria prionites, Linn.
Kuruṇṭaka Katsareyá, H.
कुरुविन्द Mutá, B. Cyperus rotundus, or Black
Kuruvinda salt.
कुलत्थ Kurṭi Kaláya, B. Dolichos uniflorus. Syn,,
Kulaṭṭha Kulthi, H. Dolichos biflorus.
कुश Kuś, B. Sacrificial grass. Poa
Kuśa cynosuroides.
कुष्ठ Kuḍ, B. Kut, H. Saussurea auriculata. Syn,
Kushṭha Aplotaxis auriculata.
कुस्तुम्बुरु Dhane, B. See dhanyáka.
Kuṣṭumburu Dhania, H.
कूर्चशीर्षक See Jívaka.
Kūrchaśīrshaka
कृतमाल Sondal, B. Sona- See Áragbadha.
Kṛitamála lu, H.
कृष्णजीरक Kálajírá, B. Nigella sativa.
Krishṇajíraka Magrelá, H.
( 11 )
Sanskrit. Vernacular. Scientific Names.
कोकनद Raktakambal, B. Nelumbium speciosum.
Kokanada Red variety.
कोकिलाक्ष Kulekhádá, B. Hygrophila spinosa. Syn,
Kokiláksha Tálmakhná, H. Ruelia longifolia.
कोविदार Raktakánchana, B. Bauhinia variegata. A
Kovidára Kachnár, H. species of ebony.
कोलवल्ली Gajapipul, B. H. Scindapsus officinalis, Syn,
Kolavallí Pothos officinalis.
कोषातकी Ghoshá, H. Luffa pentandra or amara.
Koshátakí Karwitarui, H.
कैशिक See Guggula.
Kaiśíka
कौन्ती See Renuka.
Kawntí
क्षौद्र Madhu, B. Michelia champaca. Ho-
Kshawddra Sahad, H. ney.
क्षुद्रसहा See Mugáni.
Kshudrasahá
क्षुद्रा See Kantikárí.
Kshudrá
क्षीरिका See Payasyá.
Kshíriká
क्षीरवृक्ष See Payasyá.
Kshíravriksha
खदिर Khaer, B. Acacia Catechu. Syn,
Khadira Mimosa catechu.
खुरिका See Aparájitá.
Khuriká