अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

३ अध्यायः ।] दन्तादिविवरणम् । ५३
अथ चेद्दड़वायान्तु¹ विरोधमधिगच्छति ॥ १५५ ॥
निगूढवृषणश्चाश्वः² स धन्यः सर्व्वकामदः ।
दिवर्षात्तु³ समारभ्य यावता पञ्चवार्षिकः ॥ १५६ ॥
दन्तानां मुष्कयोश्चैव सम्भवो वाजिनः स्मृतः ।
अत ऊर्द्धं न जायन्ते मुष्कौ दन्ताश्च वाजिषु ॥ १५७ ॥
अशुभन्तु फलं वाच्यमभावेन शुभाशुभम्⁴ ।
सुरथस्य गतं राज्यं ककुदस्यैव दूषणात् ॥ १५८ ॥
हृतकम्बलवैकर्ण्यपशुदन्ताच्च पाण्डुरात् ।
शृङ्गिणी स्तनदोषेण स्तनी च सगरे क्षयम् ।
जाम्बावर्त्त्यश्वदोषेण पञ्चत्वं रावणो गतः ॥ १५९ ॥
१५८-१५९ । इदं श्लोकद्वयं ग-पुस्तके नास्ति । अस्य चैतिहासिकस्य
वार्त्ता तलतः कुत्रापि नाधिगम्यते । केवलमेव सुरथस्य राज्यना-
शोऽश्वार्थं युध्यमानस्य जैमिनीयेऽश्वमेधे, मार्कण्डेये च वैरहेतुको
दृश्यते । सगरस्य चाश्वकारणेन वंशक्षयो महाभारते प्रसिद्धः। अश्व-
दोषेनेति न प्राप्यते प्रमाणम् । रावणस्य विनाशे अश्वदोषहेतुत्वं
नैव दृश्यते ॥
१ । वड़वाजातु । खः। ३ । दिवर्षन्तु । खः ।
२ । निगूढवृषणश्चाक्षः । कः । ४ । ततस्तथा । तद्वयोः । कः ।