अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१२ अध्यायः।] नस्यविवरणम्। ४९
शीतोदकेन संयुक्तं नस्यं रक्तविनाशनम् ॥ २० ॥
धातकी गण्डकी चैव गोमूत्रं लवणं तथा।
नस्ये दत्तं कफं हन्ति तमः सूर्य्योदये यथा ॥ २१ ॥
गुण्ठी घृतञ्च दुग्धञ्च रससारं¹ तथैव च।
वातदोषविनाशाय नस्यमेतत्प्रयोजयेत् ॥ २२ ॥
माक्षिकं शर्करायुक्तं² चन्दनं केशराणि च।
नस्योऽयं वारिणा सद्यः पित्तनाशकरः परः³ ॥ २३ ॥
गुडूची गुण्ठी मुस्ता च तगरं सितसर्षपाः।
सन्निपाते सपित्तेऽयं नस्यः स्याज्जीवरक्षकः⁴ ॥ २४ ॥
अभया पुत्रिणी धात्री⁵ एला लाक्षा शतावरी।
सन्निपातेऽनिलाधिक्ये नस्योऽयं क्षेमकारकः ॥ २५ ॥
मरिचं पिप्लीमूलं वचा भारङ्गिका⁶भया।
सन्निपाते कफाधिक्ये नस्यं सद्यः सुखप्रदम् ॥ २६ ॥
इति श्रीनकुलकृतेऽश्वचिकित्सिते नस्याधिकारा-
ध्यायो द्वादशः ॥
१। रजःसारं। कः।
२। मिश्रं। कः।
३। सदा। कः।
४। तु नस्योऽयं वारिणा क्रमकारकः। कः।
५। एला। कः।
६। सारङ्गिका। कः।
7