अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२२ परिशिष्टे [१० अध्यायः ।
तेन^१ संशोध्यते रक्तं वाजिनां दोषसम्भवम् ।
ततः शुद्धशरीरोऽथ पिण्डाद्यैश्च बलीकृतः^२ ॥ ४ ॥
आश्वणे शष्प^३मासाद्य वज्रवत् सुदृढो भवेत् ।
यदि^४ रक्ताधिको वाजी सस्यमश्नाति^५ कर्हिचित् ॥५॥
रक्तात् सञ्जायते पित्तं ततो^६ नाशमवाप्नुयात् ।
रक्ताधिकश्वासपुटः^७ स्नेहाद्यैः शस्यमत्ति चेत्^८ ॥ ६ ॥
संप्राप्य^९श्लेष्ममचिराद्धयो नाशमवाप्नुयात् ।
हीनरक्तो यदा शस्यं रूक्षोऽश्नाति तुरङ्गमः ॥ ७ ॥
तदा वायुं परं प्राप्य सद्यो नाशमवाप्नुयात् ।
तच्चेदं लक्षणं प्रोक्तं रक्तकोप^१०समुद्भवम् ॥ ८ ॥
धातूनामपि सर्वेषां ज्ञेयञ्चिह्नं विचक्षणैः ।
पित्तरक्तप्रकोपेण यदा संपीड्यते हयः ॥ ९ ॥
१ । तस्मात् शोधयेद्रक्तम् । खः ।
२ । घस्रैः पिण्डादिप्रबलीकृतः । खः ।
३ । वज्रम् । खः ।
४ । ततो । कः ।
५ । शस्यं नाश्नाति । कः ।
६ । पित्तात् । खः ।
७ । रक्ताधिकोऽश्वोऽथ पुष्टौ । खः ।
८ । शस्यमाचरेत् । खः ।
९ । ततः श्लेष्माणमासाद्य सोऽचिराद्नाशमाप्नुयात् । खः ।
१० । काय । कः ।