अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

६ अध्यायः । अवयवप्रमाणम् । १७
सप्तविंशप्रमाणेन मुखमश्वस्य शस्यते ।
कर्णौ षडङ्गुलौ प्रोक्तौ तालुकं चतुरङ्गुलम् ॥ ७॥
चत्वारिंशच्च सप्ताख्याः स्कन्धाः सम्यक् प्रकीर्त्तिताः¹ ।
पृष्ठवंश²श्चतुर्विंशः सप्तविंशा तथा कटी ॥ ८॥
अतिसूक्ष्मं तथा निम्नं पुच्छं हस्तद्वयायतम्³ ।
लिङ्गं हस्तप्रमाणञ्च तथाण्डौ चतुरङ्गुलौ ॥ ९॥
मार्ग⁴स्थानं चतुर्विंशं हृदयं षोडशाङ्गुलम् ।
कटिकक्षान्तरञ्चोक्तं चत्वारिंशत्⁵ प्रमाणतः ॥ १० ॥
मणिबन्धद्वयं चैव खुराश्च चतुरङ्गुलाः ।
अशीत्यङ्गुल उत्सेधो दैर्घ्यञ्च ह्यधिकं शतम् ।
एवं क्रमेण गात्रस्य प्रमाणं वाजिनां मतम् ॥ ११ ॥
दीर्घाणि चत्वारि तथोन्नतानि
चत्वारि रक्तानि च सूक्ष्मकाणि ।
ह्रस्वानि⁶ चत्वार्य्यथ चायतानि
भूयश्च चत्वार्य्यथ नम्रकाणि⁷ ॥ १२ ॥
द्वात्रिंशत्⁸ क्रमशोऽप्याहुर्लक्षणानि मुनीश्वराः ।
तान्यहं कीर्त्तयिष्यामि वाजिनाञ्च पृथक् पृथक् ॥ १३ ॥
१ । संपरिकीर्त्तिताः । खः ।
२ । पृष्ठिवंशः । खः ।
३ । हस्तार्द्धमायतम् । खः ।
४ । साङ्गं । खः ।
५ । चतुर्विंशत् । खः ।
६ । हृस्तानि । खः ।
७ । निम्नानि । कः ।
८ । द्वात्रिंशच्च समानि । कः ।
३