अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

४ अध्यायः ।] आवर्त्तकथनम् । १३
चिर्वालस्थो यदावर्त्तस्त्रिवर्गस्य प्रणाशकः१ ।
वाजिनस्ते परिज्ञेयाः स्त्रीपार्श्वस्था२ भयप्रदाः ॥ २५ ॥
पुच्छ३देशे यदावर्त्तो वाजिनः संप्रदृश्यते ।
धूमकेतुरिति ख्यातः स त्याज्यो दूरतो नृपैः ॥ २६ ॥
गुह्ये पुच्छे वलौ यस्य भवन्त्यावर्त्तकास्त्रयः ।
स कृतान्तरूपेण वर्जनीयस्तुरङ्गमः ॥ २७ ॥
अधऊर्ध्वं४ यदा वाजी सम्पुटं न स्पृशेत् क्वचित् ।
यमदूतः स विज्ञेयो वर्जनीयः प्रयत्नतः ॥ २८ ॥
हीनदन्तोऽधिदन्तश्च कराली कृष्णतालुकः ।
मुशली च तथा शृङ्गी षडेते स्वामिघातकाः ॥ २९ ॥
एकाण्डजातश्चैकाण्डो५ हीनांगोऽप्यधिकाङ्गकः ।
परित्याज्यः स६ वाञ्छद्भिरन्विष्य परमं यशः ॥ ३० ॥
घण्टी वदनको वाली शृङ्गीचैव चतुर्थकः ।
वर्जनीयः प्रयत्नेन सर्वे ते पापकृत्तमाः ॥ ३१ ॥
घण्टी च स्वामिनं हन्ति वदनी धनसंक्षयम् ।
अन्तःपुरं तथा वाली शृङ्गी राष्ट्रविनाशनः ॥ ३२ ॥
षट्पदाभो भवेद्यश्च कृष्णतालुर्न दुष्यति ।

१ । प्रसाधकः । खः । ४ । अधोर्द्धं च यदा । कः ।
२ । श्रीपार्श्वः स शुभप्रदः । खः । ५ । एकाण्डकोऽप्यमण्डश्च । खः ।
३ । पृष्ठ । खः । ६। भूपाद्यैः संग्रामे क्लेशकारकः । खः ।