अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२६८ अश्ववैद्यके [५४ अध्यायः ।]
अतसीभिः शणै१र्माषैस्तिलधान्यैर्यवैस्तथा ।
वस्त्रबद्धपुटः२ स्वेदः शस्तः काञ्जिकसाधितैः ॥ ३ ॥
जंघा भासस्य३ सर्पस्य जाङ्गलैः साधितो४ रसः ।
तस्मै पाने हितो दृष्टः शाल्यन्नेन च भोजनम् ॥ ४ ॥
शौकरैर्माहिषैच्छागैरसैर्वा तदभावतः ।
पञ्चमूलकषायेण सिद्धस्तैलेन भावितः५ ॥ ५ ॥
गुडतैलयुता वापि सुरा पाने प्रशस्यते ।
शुनः छित्वा शिरो रक्तं गृहीत्वा दापयेत् ततः६ ॥ ६ ॥
छागमार्जारमेषाणां७ रक्तं सद्यः८ स्रुतं भिषक् ।
दापयेत् पञ्चमूलस्य कषायेण समन्वितम् ॥ ७ ॥
३ । अतसी ( मशिना ) ।
५ । अयं पाठो ग-पुस्तके नास्ति । रसैरित्यत्र रस इति पाठः साधुः ।
६ । गुडतैलयोर्यथाक्रमं पलाष्टकं प्रस्थार्द्धं च देयम् ।
७ । अयं पाठो ग-पुस्तके नास्ति ।
१ । सर्व्वैर्माषैः । खः ।
२ । वस्त्रबद्धपुटस्वेदस्तत्काञ्जिकसाधितः । गः ।
३ । चर्म्म नागस्य । गः ।
४ । शास्त्रकोविदः । खः ।
५ । मूर्च्छितः । गः ।
६ । पुनः छित्वा ततो रक्तं गृहीत्वा दापयेत्तदा । गः ।
७ । मेषमार्जारच्छागानां । गः ।
८ । रक्तं दद्यात् हृतं । गः ।