अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

५४ अध्यायः।] उत्कर्णरोगविवरणम्। २६७
सप्त¹ पञ्च प्रदातव्यः त्रिफलाक्वाथयोजितः ।
ततो जातबलं बुद्ध्वा² तुरगं भिषजांवरः ॥ १३ ॥
यथेष्टाहारचेष्टन्तु कारयेत् क्रमशः³ पुनः ।
वातजं श्लेष्मजं बुद्ध्वा साधयेदग्निना भिषक् ॥
पित्तजं सम्यगालोक्य⁴ दहेत् क्षारेण बुद्धिमान् ॥ १४ ॥
इति श्रीमहासामन्तजयदत्तकृतेऽश्वशास्त्रे अर्शश्चि-
कित्सिते त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ।
────────
अथ चतुःपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ।
───
उत्कर्णलक्षणचिकित्सितम् ।
कर्णौ स्तब्धौ तथा पुच्छं स्तब्धं गात्रमकिञ्चन ।
वातात्मकेन वाहस्य भवेदुत्कर्णकेन हि ॥ १ ॥
वसया⁵ घृततैलेन तस्याभ्यङ्गः प्रशस्यते ।
प्रसारण्यादिभिस्तैलैः कुर्याच्चैवानुवासनम् ॥ २ ॥
─────────────────────────
१३ । सप्त पञ्चेति सप्ताहं तथा पञ्चाहं द्वादशाहमित्यर्थः ।
१४ । वातजे श्लेष्मजे वा अग्निदाहः पित्तजे क्षारदाहः प्रयोज्य
इत्यर्थः । क्रमणमिति पाठे पादचारणमर्थः ।
─────────────────────────
१ । सप्ताहकं । खः । ४ । वातजं ज्ञात्वा । गः ।
२ । बुद्धा । गः । ५ । पयसा । गः ।
३ । क्रमशं बुधः । गः ।
38