अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

४५ अध्यायः। ] प्रस्कन्नरोगविवरणम्। २६७
श्रौरसीं पादिकीं तस्य तलजां कूर्च्चजामपि ।
पूर्व्वकाये शिराशस्त्रे भेषजं तद्विचक्षणः ॥ ४ ॥
श्रौपाण्डीं पश्चिमे काये स्थौरिकीं कूर्च्चजां तथा ।
विध्यात् शिराशस्त्रमुखे देयं कर्द्दमलेपनम् ॥ ५ ॥
विद्धं न चारयेदाहमेकरात्रं विचक्षणः ।
वक्ष्यमाणं ततः पानमपरेऽह्नि प्रदापयेत् ॥ ६ ॥
त्रिफलाक्काथसंयुक्तस्तथा क्षौद्रसमन्वितः ।
गुग्गुलुः प्रतिपानाय देयः प्रस्कन्ननाशनः ॥ ७ ॥
ग्रासार्थे दापयेद्दूर्व्वाः पाने चैव मधूदकम् ।
अथवा पिप्पलीतोयं प्रशस्तं तस्य वाजिनः ॥ ८ ॥
पञ्चमूलकषायस्तु तिलतैलेन योजितः ।
४-५। शिरावेधः कुत्र कर्त्तव्य इत्याह । पूर्व्वकाये श्रौरस्यादि-
कूर्च्चजान्ताः शिरा विध्येत् । शिराशस्त्रे तच्छिराक्षतमुख इत्यर्थः।
कर्द्दमलेपनं देयम् । तथा पश्चिमे काये श्रौपाण्ड्यादिकूर्च्चजान्ताः
शिरा विध्येत् तथा शिराक्षतमुखे कर्द्दमलेपनं देयमित्यर्थः । तत
इत्यादि एकरात्रं विचक्षण इत्यन्तः पाठो ग-पुस्तके नास्ति ।
७। अत्र त्रिफलापलसिद्धः कषायप्रस्थः। मधुनः पलं गुग्गुलोश्च
पलं ग्राह्यम् ।
८। समधुपलं वारिणः पलषष्टिकं देयम् ।