अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

३६ अध्यायः ।] पादरोगविवरणम् । २४७
रोमान्तः श्रूयते यस्य समन्तान्नैव पच्यते ।
क्लेदश्च पिच्छिलो यस्य¹ पिच्छपादीति तं विदुः ॥ १८ ॥
प्रावृट्काले व्रणं यस्य जङ्घायामुपजायते ।
स्थाणुरोगः स विज्ञेयो² दुष्टशोणितसम्भवः ॥ १९ ॥
ऊर्द्धभागे च कूर्च्चस्य मृद्वी या³ गुटिका भवेत् ।
श्रामण्डकाभिधो नाम्ना⁴ जङ्घापार्श्वसमुद्भवः ॥ २० ॥
प्रपोटकं विजानीयाद् ग्रन्थिभिः कूर्च्चसम्भवैः ।
श्रामलक्यस्थिसङ्काशैः ग्रन्थिभिश्चातिकण्टकैः ॥ २१ ॥
कदम्बफलमाचस्तु मण्डूकीमध्यसंस्थितः ।
मांसाङ्कुरः कदम्बाख्यः श्लेष्मशोणितसम्भवः ॥ २२ ॥
अथ चिकित्सा ।
सर्व्वेषां पादरोगाणां शिरावेधः प्रशस्यते ।
तलजायाश्च रोमान्त्याः कूर्च्चजायास्तथैव च ॥ २३ ॥

१८ । शूयते स्फीतो भवति ।
२० । गुटिका ग्रन्थिः । (गुलि) । आमण्डक आमर्द्दकश्च इत्यु-
भय एव पाठस्तुल्यः ।
२३ । पादरोगेषु तलजादिशिरावेधः कर्त्तव्य इत्यर्थः ।

१ । योऽति । गः । ३ । मृद्वीका । गः ।
२ । विख्यातः । खः । ४ । आमर्द्दकाभिधानः सः । खः ।