अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२४० अश्ववैद्यके [३७ अध्यायः ।
पुनर्नवा विड़ङ्गञ्च सरलं देवदारु च ।
रजनी चैव वाराही वलामूलं तथैव च ॥ ११ ॥
एतानि समभागानि कल्कं कृत्वा विचक्षणः ।
पञ्चमूलकषायेण पाचयेत्तैलमुत्तमम् ॥ १२ ॥
तेन नस्यं प्रदातव्यं वातश्लेष्मसमुद्भवम्¹ ।
सिंघानके तुरङ्गाणां कटुचूर्णावचूर्णितम् ॥ १३ ॥
पैत्तिकदन्दजसिङ्घानकचिकित्सा ।
मञ्जिष्ठा मधुकं लोध्रं पिप्पली रजनीद्वयम् ।
नस्यं क्षीरेण दातव्यं पित्तसिंघानकापहम् ॥ १४ ॥
लोध्रं² प्रपौण्डरीकञ्च मधुकञ्चोत्पलन्तथा ।
कल्कं कृत्वा पचेत्तैलं पयसा वारिणा सह ॥ १५ ॥
पित्तसिङ्घानकार्त्तस्य तैलेनानेन बुद्धिमान् ।
नस्यं दद्याद् यथायोगं तेन सम्पद्यते सुखम् ॥ १६ ॥
दत्तनस्यं ततो वाहं बद्धा जङ्घाद्वयेऽग्रिमे ।
पृष्ठे च³ ताड़यित्वा तु भ्रामयेत् प्रोथयेत्ततः⁴ ॥ १७ ॥
११ । वाराही वाराहीकन्दः ।
१५ । अत्र वारिपयसी स्नेहचतुर्गुणे देये ।
१ । तिक्तमुद्देच्च भोजनम् । गः । ३ । पृष्ठतः । खः ।
२ । लोध्रकं पौण्डरीकञ्च । गः । ४ । भ्रामयेच्च विचक्षणः । खः ।