अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१२ अश्ववैद्यकम्। [२ अध्यायः।
अपाङ्गाद्व्यङ्गुले चैव शङ्खं विद्याद्विचक्षणः १।
शङ्ककर्णान्तरेचैव कटाक्षः समुदाहृतः ॥ १३ ॥
विदुर्मर्मविदुश्चैव कर्णस्याधः षडङ्गुले ।
घण्टाबन्धसमीपस्थो निगालः परिकीर्तितः ॥ १४ ॥
अधस्ताच्च २ निगालस्य गलमाहुर्मनीषिणः ।
ततः कण्ठं विजानीयादधोभागे विचक्षणः ३ ॥ १५ ॥
वक्षः क्रोड़ं तथा चैव हृदयं कुक्षिमेव ४ च ।
आनुपूर्वं ५ विजानीयादधोभागगतं बुधः ॥ १६ ॥
ग्रीवा लोकप्रसिद्धा तु तस्याश्चोपरि केसरः ।
ग्रीवास्कन्धान्तरे चैव वाहं प्राहुर्मनीषिणः ॥ १७ ॥

---

१३ । शङ्खं ललाटास्थि ॥
१४ । कर्णस्य अधः अधस्तात् षडङ्गुले अन्तर इति शेषः । वि-
दुर्नाम मर्मविदुः । तयोर्मध्ये विदुः पुमानित्यमरः ॥
१६ । पूर्वानुक्रमेण ।

---

१ । चाथोऽष्टाङ्गुले । कः । २ । व्यधस्ततो । २ । खः ।
३ । अधोभागे गतं बुधः । २ । खः । ४ । कच्छमेव च । २ । खः ।
५ । आनुपूर्व्या । २ । खः ।