अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२ अध्यायः ।] अश्ववैद्यकम् । ११
कर्णान्ते चैव नेत्नान्तमपाङ्गं ब्रुवते बुधाः१ ।
कनीनिकाक्ष्णोर्विज्ञेया यस्य नासासमीपगः२ ॥ ९ ॥
सितासितञ्च तन्मध्ये३ नेत्रयोर्मण्डलं हि तत् ।
प्रच्छादनं भवेद्वर्त्म चाक्षिकूटमतःपरम् ॥ १० ॥
तस्मादूर्द्धं भ्रुवो र्लेखा ललाटञ्च तदुत्तरम् ।
ऊर्द्धं ललाटदेशात्तु केशान्तञ्च ततः भ्रुवः ॥ ११ ॥
ततः शिरो विजानीयात् भ्रुवादूर्द्धगतं बुधः ।
शिरःपार्श्वगतौ कर्णौ तयोर्मूलन्तु शष्कुली४ ॥ १२ ॥
९ । कनीनिका तारका । तारकाक्ष्णः कनीनिकेत्यमरः । यस्य
अपाङ्गस्य । नासासमीपगः यः प्रदेशः सा कनीनिका इत्यर्थः ॥
१० । वर्त्म नेत्रच्छदं प्रच्छादनं प्रच्छादनापरनामकं भवेत् । वर्त्म
नेत्रच्छदेऽध्वनीत्यमरः । अक्षिकूटमीषिका चक्षुर्गोलको वा । ईषि-
कात्वक्षिकूटमित्यमरः ॥
११ । तस्मादक्षिकूटात् । ललाटं अवग्रहप्रदेशम् । अवग्रहोऽललाटं
स्यादित्यमरः । Forehead. ॥
१२ । शष्कुली चूलिका कर्णच्छिद्रं वा । कर्णमूलन्तु चूलिके-
त्यमरः ॥
१ । कर्णपार्श्वे च नेत्रान्तमपाङ्गः प्रोच्यते बुधैः । २ । कः ।
२ । कनीनिकाख्योविज्ञेयः यश्च नासासमीपगः । कः ।
३ । यन्मध्ये । कः । खः । ४ । सकुन्तलम् । २ । खः ।