अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१० अश्ववैद्यकम्। [२ अध्यायः।
ततो दन्ताः१ समुद्दिष्टा उर्द्धं दन्ता भवन्त्यधः ।
चिवुकञ्चाधरोभाग२ स्तेषां प्रोक्तं विचक्षणैः ॥ ४ ॥
चिवुकस्योपरिष्टात्तु अधरौष्ठः प्रकीर्त्तितः ।
चिवुकात् पार्श्वभागे तु हनुर्नामाभिधीयते ॥ ५ ॥
सृक्वद्वयं विजानीयाद्वक्त्रपार्श्वगतं बुधः ।
उत्तरौष्ठः प्रपाणाख्यः३ तदूर्द्धं प्रोथ उच्यते४ ॥ ६ ॥
नासाच्छिद्रे तथा पार्श्वे प्रोथस्यैव व्यवस्थिते ।
नासाच्छिद्राक्षिमध्ये तु घोणाख्यः५ समुदाहृतः ॥ ७ ॥
घोणापार्श्वगतौ गण्डौ क्षीरिके च ततःपरम् ।
नेत्रयोरधरे भागे६ अश्रुपात उदाहृतः ॥ ८ ॥

तदग्रे तालोरग्रे। दन्तपीठकमिति दन्तानां पीठकं आसनं
दन्तवेष्ट इत्यर्थः। तेषां दन्तानाम् अधरोभागः चिवुकम् ।
५। कपोलौ तत्परो हनुरित्यमरः। (चोयाल) Jaw ।
६। सृक्वद्वयं ओष्ठपार्श्वद्वयम् । Corner of the mouth. ।
८। अश्रुपातः अश्रुपातनामकः प्रदेश इत्यर्थः ॥

१। अग्रेदन्ताः । २। कः। २। चिवुकः स्याधरे भागे । २।
३। प्रपाणाख्यं । २। खः। ४। प्रोथश्च समुदाहृतम्। २। गः।
५। घोणाख्यं समुदाहृतम्। २। खः। ६। नेत्रयोरन्तरे भागे । २। खः।