अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

[१५८] अश्ववैद्यके [ १५ अध्यायः ।

शरावशकलं दत्वा शस्त्रवेधमुखे बुधः¹।
कर्पटेन दृढं बद्ध्वा रुधिरं संनिवारयेत् ॥ ६॥
अतिवेगात्² प्रवृत्तन्तु यद्येवं नैव तिष्ठति ।
शिरावेधं तदा प्राज्ञो माषकल्केन लेपयेत् ॥ १० ॥
'महावेगं यदारक्तमनेनापि न तिष्ठति ।
ततः शस्त्रमुखं प्राज्ञो दहेल्लोहशलाकया ॥ ११॥
वेधस्थानकथनम्।
वामे वा दक्षिणे वापि देशे चैवाङ्गुलान्तरे ।
अग्रे वलित्रयं त्यक्त्वा वेद्धव्या तालुकी शिरा ॥ १२ ॥

---

संपीड्यते हयः । तदा कण्डूतिमासाद्य कर्षते सततं पुनः। छायां
वाञ्छति यत्नेन विशेषेण जलाश्रयम्”—इत्यादि । “पित्तासृग्दूषितो
वाजी यदि चाश्रूणि मुञ्चति । नेत्रान्ते पाण्डुरत्वञ्च सद्यो मृत्युमवा-
प्नुयात् । श्लेष्मरक्तप्रकोपेण यथा संपीड्यते ह