अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१२ अध्यायः ।] द्रव्यविवरणम् । ११६
पूतीकरञ्जः पूतीकः प्रकीर्य्यः कलिमारकः ।
कपित्थस्तु दधित्थः स्यान्मालूरो विल्व उच्यते ॥ २३ ॥
झाटलो मुष्ककः प्रोक्तस्तथा वै घण्टकः स्मृतः ।
वृक्षको वत्सकश्चैव कुटजो गिरिमल्लिका ॥ २४ ॥
बीजको बीजपूरश्च¹ मातुलुङ्गश्च पूरकः ।
कदली कीर्त्तिता रम्भा हरिद्रा राचिनामिका ॥ २५ ॥
द्रवन्ती चैव चिचा च तथा मूषकपर्णिका² ।
सर्व्वानुभूतिः सरला वृहता कालमेषिका ॥ २६ ॥
२३ । पूतीकरञ्जाद्विकं (नाटाकरञ्ज) । पूतीका कलिमाख्य-
स्यास्य पर्यायः । कपित्थद्विकं (कयेत्) । कपित्थस्य पर्यायो ग्राही
मन्मथः दधिफलः पुष्पफलः दन्तशठश्च । मालूरद्विकं (वेल्) ॥
२४ । झाटलाद्विचिकः घण्टापारुलिपर्यायः । घण्टको नागव-
लायाञ्चापि वर्त्तते । अस्य पर्यायो मोचश्च । अयं वृक्षकादिचतुष्कः
कुटजपर्यायः ॥
२५ । बीजकचतुष्को जम्बीरपर्यायः (टावालेवु) । फलपूरो
रुचकस्यास्य पर्यायः । वारणबुसा मोचा, अंशुमत्फला काष्ठीला
चेत्यपि कदलीपर्यायः ॥ पाटलोऽपि पाठः ।
२६ । द्रवन्तीचिका (उन्दुरकाणीपाना) । उपचिच्चा न्यग्रोधी
शङ्करी वृषा प्रत्यक्श्रेणी सुतश्रेणी रण्डा च एतत्पर्यायः । उप-
१ । बीजजम्बुश्च । गः ।
२ । मूषिका मूषपर्णिका । खः ॥