अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

८८ अश्ववैद्यके [७ अध्यायः ।
मण्डलं चतुरस्रञ्च गोमूचं चार्द्धचन्द्रकम् ।
नागपाशक्रमेणैव भ्रामयेत् कटपञ्चकम् ॥ ४९ ॥
एवमन्येषु लोहेषु चिह्नेव भ्रामयेत्कटे ।
य एवं वाहयेद्वाहं तस्य कष्टं न जायते ॥ ५० ॥
दद्यादभयमभीतस्य भीतस्यापि हरेद्भयम्¹ ।
रहस्यं सादिनामेतद्वाहनेऽस्मिन्निवेदितम् ॥ ५१ ॥
पूर्वोक्तेषु च देशेषु² षट्सु दोषेषु ताड़येत् ।
न जातु सादिनान्यस्मिन् काले दोषशतैरपि ॥ ५२ ॥
दम्यमानस्य वाहस्य यो दोषः सादिदोषतः ।
जायतेऽसौ निराकर्त्तुं सादिना नैव शक्यते ॥ ५३ ॥
एवं शास्त्रविधानेन यः सादी वाहयेद्धयान् ।
हरयस्तस्य सिध्यन्ति भवन्ति फलदायकाः ॥ ५४ ॥
वाहनं सच दुष्टञ्च धूपालेपनमंचकैः ।
तदहं संप्रवक्ष्यामि³ मुनिभिः कीर्त्तितं यथा ॥ ५५ ॥
४९ । “धतुरष्टादशे योज्यं वाजिनां मण्डलं क्रमात् । सङ्को-
चयेज्जवं तावद् यावत्कटकपञ्चकम् ॥ तदूर्द्धं मण्डली योज्या
गोमूचा तदनन्तरम् । ऋजुवर्त्मसुवृत्तौ च गोमूचा सर्व्वकर्मसु ॥
युज्यमाना न दूष्यन्ते प्रायशोहि विचक्षणैः” ॥ इति नकुलः ।
१। अपहरेद्भयम् । गः । २। स्थानेषु । गः ।
३। साम्प्रतं वच्मि । गः ।