सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
आर्यभटीयम् (आचार्य आर्यभट - परमेश्वर टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

आर्यभटीयम् (आचार्य आर्यभट - परमेश्वर टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

Aryabhatiya of Aryabhata with Hindi Commentary

आचार्य आर्यभट (४७६ ई.) / पं. उदयनारायण सिंह द्वारा

DevanagariSanskritpublished134 पृष्ठ

पृष्ठ 18, कुल 134 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 18

१६ आर्य्यभटीयम्-
और एक बार राशि-चक्र पर दृष्टि डालो तो देखोगे कि १२ राशिस्थ (१)
२७ नक्षत्रों में केवल पूर्वफाल्गुनी, उत्तरफाल्गुनी, स्वाती, विशाख के उत्तरस्थ
एक तारका और श्रवण, धनिष्ठा ये ही छः नक्षत्र अयनमण्डल के ऊपर,
राशि नक्षत्र तारा- आकृति अधिष्ठात्री अङ्गरेजी
संख्या देवता
अश्विनी ३ घोटकमुख अश्विन Aries
मेष भरणी ३ त्रिकोण यम Musca
कृत्तिका ६ अग्निशिखा दहन Pleiades
वृष रोहिणी ५ शकट कमठज Hyades
मृगशिरा ३ विडाल पद शशि ()
मिथुन आर्द्रा १ पदम शम्भुत Betelgeuse
पुनर्वसु ४ धनु अदिति Castor etc
कर्कट पुष्य ३ बाण जीव Asellus
अश्लेषा ६ चक्र फणि Hydra
मघा ५ लाङ्गल पितृगण या यम Regulus
सिंह पूर्वफाल्गुनी २ मञ्च योनि Zosma & Subra
उत्तरफाल्गुनी २ खट्टा अर्यमा Denebola & another
कन्या हस्ता ५ हस्त दिनकृत् Curvus
चित्रा १ मुक्ता त्वष्टृ Spica.
तुला स्वाती १ कुभकुभवर्ण पवन Arcturus.
विशाखा ४ तोरण शक्राग्नि Akrob, Dschubba.
and others.
वृश्चिक अनुराधा ७ सर्प मित्र Antares etc.
ज्येष्ठा ३ शूकरदन्त या कुण्डल शक्र ()
मूल ६ शङ्ख निर्ऋति Lesath etc.
धनु पूर्वाषाढ ४ शय्या तोय Kaus
उत्तराषाढ (त्यूक्ता) ४ सूर्य विश्वविरिञ्चि ()
मकर श्रवणा ३ शर हरि Aquila
धनिष्ठा ५ मर्दल वसु Delphinus
कुम्भ शतभिषा १०० मण्डल वरुण ()
पूर्वभाद्रपद २ खड्ग अजएकपाते Enif & Homan.
मीन उत्तरभाद्रपद ४ पर्यङ्क अहिर्ब्रध्न Square of Pegasus
रेवती ३२ मत्स्य पूषा Piscis.
(न्युक्त) अभिजित् ३ शृङ्गाटक विरिधि Vega Etc.