आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

ॐकारप्रशंसा ] उज्ज्वलोपेते प्रथमः प्रश्नः । ७५
एतदादीन्येव वाक्यानि स्युः । तान्युदाहरति—यथेति । पुण्याहवाचने ॐ
कर्मणः पुण्याहं भवन्तो ब्रुवन्त्वि'ति वाचयिता वदति । (१)'ॐ पुण्या-
हं कर्मणोऽस्तु' इति प्रतिवक्तारः । (२)'ॐ कर्मणे स्वस्ति भवन्तो ब्रुव
न्तु' इति वाचयिता । 'ॐ कर्मणे स्वस्ति' इतीतरे । (३)'ॐ कर्मण ऋद्धिं
भवन्तो ब्रुवन्तु' इति वाचयिता । 'ॐ कर्मर्ध्यता'मितीतरे । तस्मादेवं
प्रशस्त ॐकार इति ॥ ९॥
नाऽसमयेन कृच्छ्रं कुर्वीत त्रिःश्रावणं त्रिसह-
वचनमिति परिहाप्य ॥ १० ॥
समयः शुश्रूषा, तेन विना कृच्छ्रं दुःखं दुरवधारणं अपूर्वं ग्रन्थं न
कुर्वीत । क्रियासामान्यवचनः करोतिरध्ययनेऽध्यापने च वर्तते । सम-
येन विना शिष्योऽपि कृच्छ्रं ग्रन्थं नाऽधीयीत । आचार्योऽपि नाध्याप-
येत् । तथा च मनुः—
(४)'धर्मार्थौ यत्र न स्यातां शुश्रूषा वापि तद्विधा ।
न तत्र विद्या वप्तव्या शुभं बीजमिवोषरे' ॥ इति ।
किमविशेषेण ? नेत्याह—त्रिःश्रावण त्रिसहवचनमिति परिहाप्य वर्ज
यित्वा । त्रिःश्रावणमात्रे त्रिसहवचनमात्रे चान्यतरापेक्षया क्रियमाणे
शुश्रूषा नाऽपेक्ष्या । ततोऽधिके सर्वत्रापेक्ष्येति ॥ १० ॥
अविचिकित्सा यावद्ब्रह्म निगन्तव्यमिति हारीतः ॥११॥
विचिकित्सा संशयः । तदभावोऽविचिकित्सा सा यावदुत्पद्यते ताव-
द्ब्रह्म निगन्तव्यं नियमपूर्वमधिगन्तव्यमिति हारीतः आचार्यो मन्यते ।
अत्र पक्षे त्रिःश्रावणत्रिसहवचनयोरपि शुश्रूषितव्यम् । ब्रह्मग्रहणाद-
ङ्गेषु नायं विधिः ॥ ११ ॥
न बहिर्वेदे गतिर्विद्यते ॥ १२ ॥
वेदाद्बहिर्भूते काव्यनाटकादिश्रवणे । गतिः शुश्रूषा न विद्यते यद्यपि
तदुपयुक्तं वेदार्थज्ञाने ॥ १२ ॥
समादिष्टमध्यापयन्तं यावदध्ययनमुपसंगृह्णीयात् ॥१३॥
१. ॐ पुण्याहं इति क.पु. २. ॐ कर्मणे स्वस्ति इति वाचयिता इति क. पु.
३. ॐ कर्मण ऋद्धिं इति क. पु ४. म स्मृ. २ ११२