आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

अनध्यायाः ] उज्ज्वलोपेते प्रथमः प्रश्नः । ५३

षितुं ब्राह्मणेन सम्भाष्य तया सम्भाषेत ।
सम्भाष्य तु ब्राह्मणेनैव सम्भाष्याऽधीयीत ।
एवं तस्याः प्रजानिःश्रेयसम् ॥१३॥
यो वेदमध्येष्यमाणो मलवद्वाससा रजस्वलया सह सम्भाषितुमि-
च्छति स पूर्वं ब्राह्मणेन सम्भाष्य पश्चात्तया सम्भाषेत । सम्भाष्य च
पुनरपि ब्राह्मणेनैव सम्भाष्याऽधीयीत । किमेवं सति भवति ? एवं
तस्या मलवद्वासस आगामिनी या प्रजा तस्या निःश्रेयसमभ्युदयो
भवति । प्रजारूपं वा निःश्रेयसं तस्या भवति । 'प्रजानिःश्रेयस'मिति-
वचनात् विधवाद्विभिः सह सम्भाषणे नैतत्कर्तव्यम् ॥ १३ ॥
(१) अन्तश्शवम् ॥ १४ ॥
अन्तश्शवो यत्र ग्रामे तत्र नाध्येयम् । एतेना 'न्तश्चाण्डाल'मिति
व्याख्यातम् ॥ १४ ॥
अन्तश्चाण्डालम् ॥ १५ ॥
चण्डाल एव दाण्डालः । उभयत्र प्रथमा सप्तम्यर्थे । अव्ययीभावो
वा विभक्त्यर्थे द्रष्टव्यः ॥ १५ ॥
(२)अभिनिस्सृतानां तु सीम्न्यनध्यायः ॥ १६ ॥
यदा शवाः सीम्नि अभिनिस्सृता भवन्ति तदा तत्राऽनध्यायः ॥ १६ ॥
सन्दर्शने चाऽरण्ये ॥ १७ ॥
अरण्ये च यावति प्रदेशे शवश्चण्डालो वा सन्दृश्यते तावत्यन-
ध्यायः ॥ १७ ॥
तदहरागतेषु च ग्रामं बाह्येषु ॥ १८ ॥
बाह्याः उग्रनिषादादयः परिपन्थिनः तेषु च ग्राममागतेषु तदहरनध्या-
यः, तस्मिन्नहनि नाऽध्येतव्यम् ॥ १८ ॥
अपि सत्सु ॥ १९ ॥
ये विद्याचरित्रादिभिर्महान्तः सन्तः तेष्वपि ग्राममागतेषु तदहर-
नध्यायः ॥ १९ ॥

१. मनु. ४. १०८ द्रष्टव्यः । २ अभिनिर्हताना इति. ख. पु.