अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

(८२) अपरोक्षानुभूतिः।
अंगानां समताँविद्यात्समे ब्रह्मणि ली-
यते ॥ नोचेन्नैवसमानत्वमृजुत्वंशुष्क-
वृक्षवत् ॥ ११५ ॥
सं. टी. इदानीं देहसाम्यं लक्षयति अंगानामिति
अंगानां ब्रह्मण्यध्यस्तानां स्वभावविषमानामधिष्ठान-
समत्वदृष्टया समतां विद्याज्जानीयात् चेत्समे ब्रह्मणि
अंगवैषम्यमित्यत्राध्याहारः तच्चेत्रोलीयते समब्रह्मरूप-
तया न तिष्ठतीत्यर्थः तर्हीत्यत्रशेषः शुष्कवृक्षवदंगाना-
मृजुत्वंसरलत्वमचंचलत्वं च यत्तत्समानत्वं नैव भवेदि-
तिसंबंधः अंगानां विषमस्वभावत्वादितिभावः ॥११५॥
भा. टी. सब प्राणियोंमें समदृष्टि करके जो समान ब्रह्ममें
लीन होयहै सो देहसाम्य कहावे है सूखेहुए काष्ठकी तरह
समान वस्तुको समता नहीं कहे हैं ॥ ११५ ॥
दृष्टिं ज्ञानमयीं कृत्वा पश्येद् ब्रह्ममयं
जगत् ॥ सादृष्टिः परमोदारा न नासा-
ग्रावलोकिनी ॥ ११६ ॥
सं. टी. इदानीं दृक्स्थितिं लक्षयति दृष्टिमिति
ब्रह्मणिफलव्याप्यत्वाभावेपिवृत्तिव्याप्यत्वात् दृष्टिमंतः
करणवृत्तिं ज्ञानमयीमखंडब्रह्माकारां कृत्वा जगत्सर्वं
ब्रह्ममयं पश्येत् ब्रह्मैवेदं सर्वमित्येतावन्मात्रैववृत्तिः का-
र्येति भावः । स्पष्टमन्यत् ॥ ११६ ॥