अनङ्गरङ्ग (महाकवि कल्याणमल्ल - कामशास्त्र एवं रति-प्रयोग संस्कृत मूल पाठ)

१० अनङ्गरङ्गः [ तृतीयः
प्रचण्डवेगे बहुशो विसृष्टिः
कामाकुलत्वं रतिलोलता च ।
स्यान्मन्दवेगे विपरीतमेत-
त्तन्मध्यभावः ²³ खलु मध्यमेषु ॥१५॥
॥ अथ शशस्वरूपं निरूप्यते ॥
प्रायः कोमलकुन्तलाः पृथुदृशः शान्ताश्च तुच्छाशनाः ²⁴
सूक्ष्माङ्गाः शुचयः सुवर्तुलमुखास्त्वल्पदन्तास्तथा ²⁵ ।
बिभ्राणाः ²⁶ करजानुपादजघनग्रीवोरुषु श्यामतां
धन्याः स्वल्परताः ²⁷ सुगन्धिमदनस्यन्दा विनीताः शशाः ॥१६॥
॥ अथ वृषभलक्षणानि ॥
क्रूराः प्रोन्नतमौलयो दृढभुजाः सुप्रौढवक्षःस्थलाः
रूक्षाः कूर्मसमोदराश्च कठिनास्त्याम्रान्विताः पीवराः ।
शोणान्तःस्थिरदीर्घलोचनभृतः स्वारक्तहस्तोदराः ²⁸
व्यालोला वृषभा नृपाङ्गुलिमितं कामाङ्कुशं बिभ्रति ²⁹ ॥१७॥
॥ अथाश्वलक्षणानि ॥
दीर्घस्थूलशिरोरुहाश्चलदतिस्फारेक्षणाः ³⁰ क्रोधना
अत्यन्तं कृशदीर्घकन्धररदश्रोत्रानना ³¹ लोभिनः ³² ।
पीनोरःस्थलदीर्घबाहुयुगला ³³ निद्रालवः सालसाः
प्रौढा वक्रनखाङ्घ्रिजानुयुगला ³⁴ गम्भीरसंभाषिणः ॥१८॥
धृष्टाः खण्डरते रताश्च नितरां दीर्घाङ्गुलिश्रेणयः
स्थूलस्त्रीरतिलालसा बहुभुजो गत्या तु पृथ्व्यान्विताः ।
भूरिक्षारविगन्धिमन्मथजलप्रायास्तथा ³⁵ व्याकुला
आदित्याङ्गुलिसंमितं ³⁶ च तुरगा लिङ्गं सदा बिभ्रति ³⁷ ॥१९॥