अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सातवें ७५
अवसेचेनि चंद्रबिंबें । निर्वाँळिलिये सभे ॥ कां मांडले जैसें
खांबे । शशविषाणाचे ॥ ८१ ॥ नाना गगनौलाचिया माळा ।
वांझिचिया झालिया गळा ॥ घापती तो सोहळा । पाविजेत असे
॥ ८२ ॥ आणूनि कासवांचें तूप । भरूं आकाशाचें माप ॥ तरी
साचा येती संकल्प । ऐसे ऐसे ॥ ८३ ॥ आम्ही येऊनि जाऊनी
पुढती । अज्ञान आणावें निरुतीं ॥ ते नाहीं तरी किती । वतवतु पा
॥ ८४ ॥ म्हणौनि अज्ञान अक्षरें । नमसूं आतां निदसुरें ॥ परी
आन एक स्फुरे । इयेविषयीं ॥ ८५ ॥ आपणया ना आणिकातें ।
देखोनि होय देखतें ॥ वस्तु ऐशिया पुरतें । नव्हेचि आंगें
॥ ८६ ॥ तरी ते आपणया पुढें । दृश्य पघळें येवढें ॥ आपण
करी फुडें । द्रष्टेपण ॥ ८७ ॥ जेथें आत्मत्वाचें सांकडें । तेथें
उठे हे येवढें ॥ आणि उठिलें तरी रोकडें । देखत असो ॥८८॥
आमावास्येच्या चंद्रानें स्वच्छ प्रकाश पाडला; सशाच्या शिंगाचे खांब
तयार करून मंडप घातला. ८१. किंवा वांझेच्या मुलाच्या गळ्यात आकाश
फुलाच्या माळा घालून सोहळा केला. ८२ कांसवीचे तूप आणून आकाशाचे
मापटें भरलें, ह्या दृष्टान्ताप्रमाणें गोष्टी असल्या किंवा घडल्या तर अज्ञान-
सिद्धीसंबंधीं जे हें विचार त्यांना सफलता येऊन अज्ञानाचा पत्ता लागला
असता. ८३. आम्हीं इकडून तिकडून पुनः पुन्हां अज्ञानाची सिद्धि करण्याचा
प्रयत्न केला, परंतु तें नाहींच; पण व्यर्थ गडबड करून काय उपयोग ?
८४. म्हणून आतां ' मिथ्या अज्ञान ' हीं अक्षरेंसुद्धां उच्चारण्याचा उल्हास
राहात नाहीं. परंतु अज्ञानाच्या सिद्धीच्या बाबत आणखी एक तर्क असा
सुचतो की ८५. आत्मवस्तु आपल्या स्वतःला किंवा दुसऱ्याला दृश्य
करून पहाणारी नसून निजस्वरूपानें दृश्यद्रष्टातीत आहे. ८६. मग आपणा-
पुढें दृश्यत्वाला आलेला एवढा विकार, आपणच द्रष्टेपणाने पाहतों हें कसें?
८७. ज्या ठिकाणीं आत्मत्व म्हणणें हें सुद्धां संकट आहे तेथें दृश्याचा
विस्तार उठतो व तो प्रत्यक्ष प्रतीतीसहि येतो. ८८.