अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सातवें ७३
तैसें आत्मयाच्या ठाईं । जैं आत्मपणा ठाऊ नाहीं ॥ तैं
अज्ञान कांहीं । सारिखें कैसें ॥ ६४ ॥ म्हणौनी तेव्हांही अज्ञान
नसे । हें जालेंचि असे आपैसें ॥ आतां रिकामें कायसे । नाहीं
म्हणो ॥ ६५ ॥ ऐसाही आत्मा जेव्हां । जैं नातळे भावाभावा ॥
अज्ञान असे तेव्हां । तरी तें ऐसें ॥६६॥ जैसें घटाचें नाहींपण ।
फुटोनि होय शतचूर्ण ॥ किंवा सर्वांपरी मरण । मारवलें ॥६७॥
नाना निदे नीद आली । कीं मूर्छा मूर्छे गेली ॥ कीं अंधारी पडली ।
आंधकुपी ॥६८॥ कां अभाव अवघडला । कां केळीचा गाभा
मोडला ॥ चोखळा असुडला । आकाशाचा ॥६९॥ कां निवाटिया
सूदेल विख । मुकियाचें बांधिलें मुख ॥ नाना नुठितां लेख । पुसिलें
जैसें ॥७०॥ तैसें अज्ञान आपुलिये वेळ । भोगी हेंचि टवाळ ॥ आतां
तरी केवळ । वस्तु होऊनि असे ॥७१॥ देखां वांझ कैशी विये ।
विरुढती भाजली बियें ॥ कीं सूर्य कोणा लाहे । अंधारातें ॥७२ ॥
त्याप्रमाणें ज्या काळीं आत्म्याच्या ठिकाणीं आत्मपणाचाच ठिकाण
नाहीं, अशा केवळ आत्म्याच्या ठिकाणीं अज्ञान असें असणार. ६४.
या कारणास्तव त्या वेळींहि अज्ञान 'नाहीं नाहीं,' असें शेंकडों
वेळां केवळ म्हणण्यात काय अर्थ ? ६५. याप्रमाणें भावाभावातींत
आत्मा जेव्हां असतो, तेव्हां अज्ञान आहे हें म्हणणें कशा प्रकारचें तें आतां
ऐका. ६६. कोणत्याच आकारांत नसलेला घट फुटून त्याचे शेंकडों तुकडे
झाले किंवा त्याला मरण आलें, ६७. अथवा झोंपेला झोंप आली, किंवा
मूर्च्छेला मूर्च्छा आली, किंवा अंधार अंधाऱ्या विहिरींत पडला, ६८. किंवा
अभाव संकटांत पडला किंवा केळीचा गाभा मोडला; किंवा आकाशाचा
स्वच्छपणा मोडला; ६९ मेलेल्याला विष घातलें, मुक्याला गप्प बसविलें
किंवा न लिहिलेलें पुसलें ७०. हें म्हणणें जितकें निरर्थक तितकेंच
आत्मस्वरूपाच्या ठिकाणीं, अज्ञान साहचर्यानें आहे हें बोलणें अर्थहीन
आहे ७१. वंध्या कधीं प्रसूत होते काय ? जळालेले बीज उगवतें काय ?
सूर्याला अंधार कधीं भेटला आहे काय ? ७२.