अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

७२ सार्थ अमृतानुभव
आत्मया स्वप्न दाउ । न सके कीर बहु ।। परी हाये ठाउ ।
निदेजो नेणें ॥५७॥ हें असो जिये वेळे । आत्मपणोंचि निखिळे ।।
आत्मा अज्ञानमेळे । असे तेणें ॥ ५८ ।। जैसें न करितां मंथन ।
काष्ठीं अवस्थान ।। जैसें कां हुताशन । सामर्थ्याचें ॥ ५९ ॥
तैसें आत्मा ऐसें नांव । न साहे आत्मयाची बरव । तैं का अज्ञान
हाव । बांधते का ॥६०॥ काय दीप न लाविजे । तैंचि काजळी
फेडिजे ॥ कीं नुगवतीया वाळीजे । रुखाची छाया ॥ ६१ ॥
नाना नुठिता देहदशा । कालवूनि लाविजे चिकसा ।। न घडितां
आरसा । उटिजे काई ॥ ६२ ॥ कां वोहाच्या दुधीं । सायची
असावी आधीं ॥ मग ते फेडु इये बुद्धि । पवाडु कीजे ॥ ६३ ॥

आत्म्याला, अज्ञान निश्चयँकरून स्वप्न दाखवूं शकत नाहीं; पण जरी
अज्ञान आहे असे धरलें, तरी जेथें तें असतें, त्या आत्म्याला आवरणहि
करीत नाहीं, हें कसें ? ५७. बरें, आतां हें राहूं द्या. जेव्हां तुमचा आत्मा
अगदीं शुद्ध स्वरूपानें असतो, तेव्हां त्याच्याबरोबरच आमचें अज्ञान आहे.
५८. लाकडें मंथन करण्याच्या पूर्वी अग्नि ज्याप्रमाणें आपल्या सामर्थ्यानें
त्यांत असतो. ५९. त्याप्रमाणें अज्ञान आत्म्याबरोबर असतें. ज्या आत्म्याला
'आत्मा' हें नांवहि सहन होत नाहीं, त्या आत्म्याच्या ठिकाणीं अज्ञान
शक्य नाहीं. ६०. थोडा तरी जळण्याच्यापूर्वीच दिव्याची काजळी कशी
झाडायची किंवा मुळींच न उगवलेल्या झाडाच्या छायेचा परित्याग करा-
वयाचा कसा ? ६१. उत्पन्न न झालेल्या देहाला उटणी केव्हां लावाव-
याची ? किंवा आरसा तयार व्हायच्या आधीं कसा पुसायचा ? अगर
कासेंतल्या दुधाला अगोदर साय असावी आणि मग ती साय निराळी
करण्याची युक्ति सुचवावी. ६३.