अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सातवें ६७
आंधारु कोंडूनि घरीं । घरा पडसाई न करी ॥ तैं अंधारु
इहीं अक्षरीं । न म्हणावा कीं ॥ २१ ॥ वोजावों नेदी जागणें ।
तिये निदेतें नीद कोण म्हणे ॥ दिवसा नाणी उणें । तैं रात्र
कैची ॥ २२ ॥ तैसें आत्मा अज्ञान असिके । असता तो न
मुके ॥ तैं अज्ञानशब्द लटके । आलेंचि कीं ॥ २३ ॥ येन्हवीं तरी
आत्मया । माजीं अज्ञान असावया ॥ कारण म्हणतां न्याया ।
चुकी येईल कीं ॥ २४ ॥ अज्ञान तममेळणी । आत्मा प्रकाशाची
खाणी ॥ आतां दोहीं मिळणी । एकी कैशी ॥ २५ ॥ स्वप्न
आणि जागरु । आठवू आणि विसरु ॥ हे युग्मे एका हारु ।
चालती जरी ॥ २६ ॥ शीता तापा एकवट । वाहे वस्तीची
वाट ॥ कां तमें बांधिजे मोट । सूर्यरश्मींची ॥ २७ ॥ नाना
राती आणि दीवो । येती एकेठायीं राहो । तैं आत्मा जीवें जीवो ।
अज्ञानाचेनि ॥ २८ ॥
अंधार घरांत कोंडून भरलेला आहे, पण तो अंधकाराचें काम करीत
नसेल तर त्याला अंधकार असें तरी कसें म्हणावें ? २१. जागृतींतील
'ओ' देण्याचें काम थांबलेलें नाहीं, तर मग निद्रा आली असें म्हटल्यास
अशा निद्रेला कोणी निद्रा म्हणेल का ? किंवा दिवसाला उणेपणा न
येतां रात्र आहे हें म्हणणें संभवत नाहीं. २२. आत्म्याच्या ठिकाणीं संपूर्ण
अज्ञान असतांना आत्म्याचें ज्ञान तर कमी होत नाहीं, यावरून अज्ञान
हा शब्दच लटका ठरतो. २३. आत्म्याच्या ठिकाणीं अज्ञान आहे हें
म्हणणें संयुक्तिक धरून नाहीं. २४. कारण अज्ञान तर घनीभूत अंधकार-
रूप. आत्मा तर प्रकाशाची खाणच, मग हे दोघे एके ठिकाणीं कसे
असतील ? २५. असें पाहा, स्वप्न व जागृति, स्मरण व विस्मरण दोन्ही
जर एके ठिकाणीं राहूं शकतील; २६. थंडी व उष्णता एका ठिकाणीं
असतील किंवा अंधकारानें सूर्यकिरणांची मोट बांधली असेल, २७. आणि
जर रात्र आणि दिवस एकत्र राहतील; तर आत्मा अज्ञानाच्या जिवावर
जगतो असें म्हणतां येईल. २८.