अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

६६ सार्थ अमृतानुभव
यालागीं जरी अज्ञान । करील आपुलें ज्ञान ॥ हें म्हणत खेव
घववी मौन । विरोधचि ॥ १३ ॥ आणि जाणती वस्तु येक ।
तें येणें अज्ञानें कीजे मूर्ख ॥ तैं अज्ञान हे लेख । कवण धरी
॥ १४ ॥ अहो आपणयाही पुरता । नेणू न करवे जाणता ॥
तयातें अज्ञान म्हणता । लाजिजे कीं ॥ १५ ॥ आभाळें भानु
ग्रासे । तैं आभाळ कोणें प्रकाशे ॥ सुषुप्ती सुषुप्ते या रुसे । तें तेंचि
कोणा ॥ १६॥ तैसें अज्ञान असे जेथें । तेंच जरी अज्ञान आते ॥
तरी अज्ञान अज्ञानातें । नेणतां गेलें ॥ १७ ॥ नातरी अज्ञान
एक घडे । हें जयास्तव निवडे ॥ तें अज्ञान नव्हे फुडें । कोण्हे
काळीं ॥१८॥ पडळही आथी डोळां । आणि डोळा नव्हे आंधळा ॥
तरी आथी या पोकळा । बोलिया कीं ॥१९॥ इंधनाच्या आंगी ।
खवळलेन आगी ॥ तें न जळे तरी बाउगी । शक्तीच ते ॥२० ॥
एवढ्यासाठीं अज्ञानानें स्वतः माहिती करून घ्यावी, असें म्हटल्यास
विरोध येतो. त्यामुळे मौन स्वीकारावें लागतें. १३. परमात्मा ही जाणून
घेण्याची वस्तु या अज्ञानानें मूढ केली, असें म्हटलें तर हें अज्ञानाचें ज्ञान
तरी कोणाला झालें ? १४. आपल्यापुरता परमात्मा हा तरी ज्ञेय-अज्ञेय,
अतीत आहे. तो अज्ञानी म्हणावयास लाजणार. १५. आभाळानें सूर्य
ग्रासला म्हणावें तर मुळांत आभाळ दिसणार तें कोणामुळें ? झोंपी गेलेल्या
इसमावर निद्रा रुसली म्हणावें तर मग त्या माणसांस काय मिळालें ? १६.
त्याप्रमाणें ज्या ठिकाणीं अज्ञान असतें तो जर आज्ञेय झाला, तर मूळचें
अज्ञान या झांकलेल्या अज्ञानामुळे न कळतांच गेलें असें होणार नाहीं का?
१७. सिद्धांत असा कीं, ज्या ज्ञानानें अज्ञान निवटलें जातें, तें ज्ञान
केव्हांही अज्ञान होणार नाहीं. १८. डोळ्यांवर पडळ आलें तरी डोळा
आंधळा नाहीं, 'पडळ आलें', हें म्हणणें जसें पोकळ आहे. १९. ज्या
अग्नींत लाकूड टाकलें त्यांत तें जळत नसेल तर अशा अग्नीला अग्नि असें
म्हणताच येणार नाहीं. २०.