अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सातवें ६५
असो आता हा प्रस्तावो । आधीं अज्ञानाचा धांडोळा घेवों ॥
मग तयाच्या साची लाहो । ज्ञानही लटिकें ॥ ७ ॥ या अज्ञान
ज्ञानातें । आंगेंचि आहे जितें ॥ तरी जेथें असे तयातें । नेण कां
न करी ॥ ८ ॥ अज्ञानें जेथें असावें । तेणें सर्व नेण होआवें ॥
ऐशी जाती स्वभावें । अज्ञानाची ॥ ९ ॥ तरी शास्त्रमत्त ऐसें ।
जे आत्माच अज्ञान असे ॥ आणि तेणें तो गिवसे । आश्रो जरी
॥ १० ॥ तरी नुठिता दुजें । जैं अज्ञान असे बीजे ॥ तैं तेंचि
आधीं हें बुझे । कोण येथें ॥ ११ ॥ अज्ञान तंव आपणयातें ।
जडपणें नेणें निरुतें ॥ आणि प्रमाण प्रमाणातें । होत आहे ॥१२॥
अज्ञानाप्रमाणेंच ज्ञान हें लटकें आहे हा ज्ञानखंडनाचा हा एक तत्त्व-
विचार तूर्त बाजूला ठेवूं. या प्रकरणांत अज्ञानविषयक विचार करूं या.
त्याच्या विचारांत तें लटकें ठरलें तर त्यावरून ज्ञानहि खोटें म्हणावयास
कांहीं अडचण आहे काय ? ७. ज्या परमात्म्याच्या ठिकाणीं तें अज्ञान
आहे त्याच्या स्वरूपाचा तें लोप कां करीत नाहीं ? ८. ज्या ठिकाणीं
अज्ञान असतें तें ज्ञानाला झांकून टाकतें. तो तर अज्ञानाचा स्वभाव आहे.
९. त्या आत्म्यावर अज्ञानाचें आवरण असल्यानें आत्मा त्याचा आश्रित
असून आच्छादित आहे असें शास्त्रमत आहे. १०. वेगळेपणा उत्पन्न न
होतां त्याच्या ठिकाणीं अज्ञान हें बीजरूपानें आहे असें मानावें; तर
मग तें तेथे आहे हें कोणाला समजणें शक्य आहे ? ११. स्वतः आपण
जड (अचेतन) असल्यानें अज्ञान हें त्याचें त्यास व इतरांसहि
समजत नाहीं. अविश्वासार्ह अज्ञान प्रमाण म्हणून कसें मानतां
येईल ? १२.
सा. अ. . ५