अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सातवें
येन्हवीं तन्ही अज्ञाना । जैं ज्ञानाची नसे क्षोभना ॥ तै तरी
काना- । खालींच दडे ॥ १ ॥ आडसूनि अंधारी । खद्योत दीप्तीं
सिरी । तैसें लटिकेवरी । अनांदी होये ॥ २ ॥ जैसी स्वप्ना
स्वप्नीं महिमा । तर्मी मानूं असे तमा ॥ तेवी अज्ञानगरिमा ।
अज्ञानींची ॥ ३ ॥ कोल्हेरीचे । असिवारु न येता धारकी घरु ॥
नये लेणा श्रृंगारु । वोडंबरीचे ॥ ४ ॥ हे जाणण्याच्या घरीं ।
खोंचिलेंही आन न करी ॥ काई चांदिणां उठे लहरी । मृग-
जळाची ॥ ५ ॥ आणि ज्ञान हें जें म्हणिजे । तें अज्ञानचि पा
दुजें ॥ एक लपवूनि दाविजे । एक नव्हे ॥ ६ ॥
तसें पाहिलें तर ज्ञानाचा टेका अज्ञानाला नसेल तर अज्ञान हा शब्द
ऐकायलाहि मिळणार नाहीं. १. अंधाराचा आश्रय घेऊन काजवा आपलें
तेज मिरवतो, तसें अज्ञान अभावाचा आश्रय घेऊन अनादिपणानें मिरवितें.
२. स्वप्नाचें महत्त्व स्वप्नांतच; अथवा अंधकाराचें महत्त्व अंधकारांतच,
त्याप्रमाणें अज्ञानाची थोरवी अज्ञानांतच. ३. कुंभारानें तयार केलेले मातीचे
घोडे रणावर वरतां येत नाहींत. मंत्रानें केलेले दागिने अंगावर घाल-
ण्याच्या उपयोगीं पडत नाहींत. ४. त्याप्रमाणें ज्ञानाच्या घरांत अज्ञानाला
डिवचलें तरी तें भिन्नरूपानें प्रत्ययास येत नाहीं. ( अरे ! ) चांदण्यामुळे
मृगजळाच्या लाटा तयार होतील का ? ५. व्यवहारांत जसें दोन समान
पदार्थ असले म्हणजे एक लपवून दुसरा दाखवीत नाहींत का, तसें
ज्याला ज्ञान म्हणतात तेंहि पण दुसरें अज्ञानच होय. ६.