अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

५४ सार्थ अमृतानुभव
मृगजळ जेथ नमुंडे । तेथ असे पां कोरडे । मा उमंडे तेथ
जोडे । वोल्हांसु काई ॥ ३४ ॥ हें दिसे तैसें असे । तरी
चित्रींचेनि पाउसें ॥ बोल्हावस्तु कां माणसें । आगरा तळीं
॥ ३५ ॥ कालवूनि अंधारें । लिहो येती अक्षरें ॥ तरी मशी-
चिये वोरबारे । कां शिणावें ॥ ३६ ॥ आकाश काय निळें ।
न देखतु हे डोळे ॥ तेवी अविद्येचे टवाळे । जाणोनि घेईं
॥ ३७ ॥ अविद्या येणें नांवें । मी विद्यमानाचि नव्हे ॥ हे
अविद्याचि स्वभावें । सांगतसें ॥३८॥ आणि इये अनिर्वाच्यपण ।
ते दुजेही देवांगण ॥ आपुलां अभावीं आपण । साधितसे ॥३९॥
कांहींच जरी आहे । तरी निर्धारु कां न साहे ॥ वरी घटाभावीं
भोये । अंकित दिसे ॥ ४० ॥
ज्या जागीं मृगजळ दिसत नाहीं, ती कोरडी असते. पण जेथें तें दिसते
त्या जागीं तरी कांहीं ओलावा असतो काय ? ३४. प्रत्यक्ष दिसणारें
जग जसें दिसतें, तसेंच अविद्याकार्य यथार्थ असतें, तर चित्रांत काढलेल्या
पावसानें माणसें, भाताची आगरें व तळींहि भिजून नसती का गेली ? ३५.
अंधार जसा दिसतो तसाच जर तो खरोखर काळा पदार्थ असता, तर तो
पाण्यांत कालवून लिहितां आलें असतें व मग शाईकरितां काजळ
मिळविण्याची उठाठेव तरी कोणी कशाला केली असती ? ३६. मुळींच रंग
नसणारे आकाश जसें डोळ्यांना निळें दिसतें, त्याप्रमाणें हें अविद्याकार्य
जगत् नसूनहि दिसतें; म्हणून तें मिथ्या समजावे. ३७. 'अविद्या' या
नांवानें मी विद्यमानच असें अविद्या स्वतःच सांगते. ३८. आणि अविद्येनें
आपल्या अनिर्वाच्यपणाची शपथ घेऊन आपलें नसलेपण आपल्या
नांवावरून सिद्ध करून दिलें. ३९. कारण ही अविद्या आहे असें म्हणावें
तर ती विचारांपुढें कां टिकत नाही ? घटाभावानें जमीन कोठे घटाभास-
युक्त दिसते काय ? ४०.