ऐतरेय ब्राह्मण (ऋग्वेद - हिन्दी अनुवाद सहित)
Rigvediya Aitareya Brahmana with Hindi Translation
महिदास ऐतरेय / पं. गंगाप्रसाद उपाध्याय द्वारा
स्रोत: हिन्दी साहित्य सम्मेलन प्रयाग · हिन्दी साहित्य सम्मेलन प्रयाग · 1950 (उद्गम)
पृष्ठ 322, कुल 592 में से
संदर्भ में पढ़ें३०८ [ पाँचवीं पञ्चिका
अस्तु श्रौषट् पुरो अग्निं धिया दध आ नु तच्छर्धो दिव्यं वृणीमह
इन्द्रवायू वृणीमहे । यद्ध क्राणा विवस्वति नामा सन्दायि नव्यसी । अथ
प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवां अच्छा न धीतयः ॥
( ऋ० १।१३६।१ )
ओ ३म् शो अग्निं शृणुहि त्वमीडितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो
राजभ्यो यज्ञियेभ्यः । यद्धत्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन । वितां दुहे
अर्यमा कर्तरी सचाँ एष तां वेद मे सचा ॥ ( ऋ० १।१३९।७ )
ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्सुक्षितो
महिनैकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुषध्वम् ॥ (ऋ० १।१३९।११)
इयमददाद् रभसमृणच्युतं दिवोदासं वध्र्यश्वाय दाशुषे । या
शश्वन्तमा चखादावसं पणिं ता ते दात्राणि तविषा सरस्वति ॥
इयं शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत् सानु गिरीणां तविषे भिरूर्मिभिः ।
पारावतघ्नीमवसे सुवृक्तिभिः सरस्वतीमा विवासेम धीतिभिः ॥
सरस्वति देवनिदो नि बर्हय प्रजां विश्वस्य बृसयस्य मायिनः । उत
क्षितिभ्योऽवनीरविन्दो विषमेभ्यो अस्रवो वाजिनीवति ॥
(ऋ० ६।६१।१-३)
मरुत्वतीय शस्त्र का प्रतिपद् यह है :-
स पूर्व्यो महानां वेनः ऋतुभिरानजे । यस्यद्वारा मनुष्पिता देवेषु
धिय आनजे ॥
दिवो मानं नोऽसदन्त्सोमपृष्ठासो अद्रयः । उक्था ब्रह्म च शंस्या ॥
स विद्वां अङ्गिरोभ्य इन्द्रो गा अवृणोदप । स्तुषे तदस्य पौंस्यम् ॥
( ऋ० ८।६३।१-३ )
'महत्' अन्तशब्द है । अन्त छठे दिन का रूप है ।
नीचे की ऋचायें ( मरुत्वतीय शस्त्र की ) आतान ( appen-
dages ) हैं और तीसरे दिन के समान हैं :-
त्रय इन्द्रस्य सोमा...( ऋ० ८।२।७-६ )
इन्द्र नेदीय एदिहि...( ऋ० ८।५३।५-६)